Stadsbestuur niet op schema om doel sociale woningen te halen

Aan het huidige tempo zal het stadsbestuur (N-VA & Vooruit) haar eigen doelstelling van 7.500 nieuwe of grondig vernieuwde sociale woningen tegen 2030 niet halen. Dat blijkt uit een analyse die de PVDA maakte op basis van cijfers van Woonhaven. “Met de projecten die nu gepland zijn komen we tegen het einde van de legislatuur aan slechts 2.214 woningen. Minder dan een derde van wat wordt beloofd”, weet Manal Toumi, fractieleider voor de PVDA in de Antwerpse gemeenteraad. “De urgentie dringt duidelijk niet door bij het stadsbestuur. Nochtans staan er intussen meer dan 48.000 mensen op de wachtlijst voor een sociale woning.” De PVDA wil dat er een ambitieus plan komt om het tempo op te drijven, met meer middelen en mensen voor Woonhaven.

Bij het begin van de legislatuur kondigde schepen van Wonen Patrick Janssens (Vooruit) trots aan dat het stadsbestuur werk zou maken van 7.500 nieuwe of grondig vernieuwde sociale woningen tegen het einde van de legislatuur in 2030. Aan het huidige tempo zal die doelstelling niet gehaald worden. Dat blijkt uit cijfers die de PVDA opvroeg bij Woonhaven. 

Volgens de plannen van de sociale woonmaatschappij zouden, indien alle geplande projecten tijdig worden opgeleverd, slechts 2.214 woningen bijgebouwd of grondig vernieuwd zijn tussen 2025 en het einde van de legislatuur in 2030. Dat is minder dan een derde van het vooropgestelde objectief. Gemiddeld staan er tussen 2025 en 2030 zo’n 353 woningen per jaar op de planning. Dat ligt eigenlijk nauwelijks hoger dan het tempo waaraan er in de voorbije tien jaar sociale woningen werden bijgebouwd of vernieuwd. “Maar als je aan het doel van 7.500 woningen wil geraken op zes jaar tijd, dan moet je er jaarlijks minstens 1.250 kunnen opleveren”, weet Toumi. “De realiteit blijft dus ver achter de beloftes die het stadsbestuur doet. We zijn anderhalf jaar ver in de nieuwe legislatuur en het ziet er niet naar uit dat hier verandering in komt.”

Bovendien ga je bij de cijfers hierboven uit van een best-case scenario waarbij alle projecten op tijd worden opgeleverd. “We weten dat dat in de praktijk niet altijd het geval is”, stelt Toumi. “Projecten met een vertraging van meerdere jaren komen regelmatig voor. Neem nu de torens aan het Kielpark: die liepen een vertraging van meer dan zes jaar op. De vervangbouw op de Blancefloerlaan en Lode Zielenslaan op Linkeroever liep een vertraging van drie jaar op door problemen met de aannemer. Het is dus zeker niet ondenkbaar dat we op het einde van de legislatuur zelfs nog onder de 2.214 geplande woningen zullen eindigen.”

De PVDA pleit voor een verhoging van middelen en personeel om een inhaalbeweging in te zetten. “Het tempo moet omhoog. De beloofde 7.500 sociale woningen zijn eigenlijk sowieso al een druppel op een hete plaat. Zeker als je weet dat er intussen meer dan 48.000 mensen op de wachtlijst staan. Als het stadsbestuur zelfs de bescheiden belofte uit haar eigen bestuursakkoord niet kan waarmaken, begrijpt men dan de urgentie wel ten volle?” vraagt Toumi zich af. 

“Met business as usual gaan we er niet geraken” zegt ze, “We vragen een ambitieus plan voor Woonhaven, en het tijdelijk mobiliseren van de overschotten in de stadsbegroting om projecten op de rails te zetten en beroep te doen op meer Vlaamse financiering. Daarnaast vragen we om een herfinanciering van de werking van Woonhaven zodat ze de nodige middelen en mankracht kunnen aanwerven om de achterstand in te halen.”


Lees hieronder meer in ons dossier:

1. Aan het huidige tempo gaat het stadsbestuur (N-VA & Vooruit) haar eigen doelstellingen om te voorzien in 7.500 nieuwe of vernieuwde sociale woningen nooit halen. Dat blijkt uit een analyse die de PVDA maakte op basis van cijfers van Woonhaven. 

2. Volgens de huidige plannen van Woonhaven zouden, indien alle geplande projecten tijdig worden opgeleverd, slechts 2.214 woningen bijgebouwd of grondig vernieuwd zijn tussen 2025 en het einde van de legislatuur in 2030. Dat is minder dan een derde van het vooropgestelde objectief.

3. De realiteit blijft dus ver achter bij de beloftes die het stadsbestuur doet. En anderhalf jaar ver in de nieuwe legislatuur ziet het ernaar uit dat hier geen verandering in komt. In de periode 2015 tot 2024 sloeg Woonhaven erin om jaarlijks gemiddeld 353 sociale woningen te kunnen bouwen of renoveren.
   
   De plannen die nu voorliggen, verhogen dat tempo nauwelijks. Voor de periode 2025 - 2030 staan er op dit moment 2.214 woningen op de planning. Dat is een gemiddelde van 369 woningen per jaar Dat ligt dus maar licht hoger dan het gemiddelde uit de periode 2015 - 2024.
   
    

1. Maar als je het stedelijk doel van 7500 woningen wil halen op zes jaar tijd, moet je jaarlijks minstens 1250 woningen kunnen opleveren.
   
   De grafiek hieronder toont cumulatief de voortgang van de oplevering van het aantal nieuwe of vernieuwde sociale woningen in Antwerpen.   De blauwe balkjes geven de geplande oplevering aan. De oranje balkjes geven de oplevering aan moest het gemiddelde tempo van de periode 2015 - 2024 gevolgd worden. De groene balken geven aan hoe het aantal moet stijgen om de doelstelling van het bestuursakkoord te halen tegen 2030.
   
    
2. Dit is eigenlijk nog een ‘best case scenario’. Merk op dat we in bovenstaande analyse ervan uitgaan dat alle geplande projecten ook op deze manier uitgevoerd worden. Door de band genomen wordt de oplevertijd van projecten echter al snel met enkele maanden uitgesteld.
   
   In de praktijk zien we dat projecten vaak vertraging oplopen, zoals de torens aan het Kielpark (meer dan zes jaar vertraging) of de werken op de Canadalaan (drie jaar vertraging), om er maar een paar te noemen.
   
   
3. Uit het jaarverslag 2025 van Woonhaven blijkt nogmaals hoe hoog de urgentie is. Eind 2025 stonden er 48.711 gezinnen op de wachtlijst voor een sociale woning. Dat is een stijging met 5.5% tegenover 2024. Dat gaat over de hoofdhuurder. Op basis van de onderverdeling in het aantal gezinsleden kan je een schatting maken van het aantal personen dat in Antwerpen op een sociale woning wacht. Dat aantal ligt rond de 120.000. Een vijfde van de Antwerpenaren wacht dus op een sociale woning. 
   
   
4. De PVDA wil dat het stadsbestuur maatregelen neemt om het tempo op te drijven.
   
   - Ten eerste moet er een ambitieus plan worden uitgewerkt om ervoor te zorgen dat het aantal sociale woningen dat tegen het einde van de legislatuur kan worden opgeleverd, verdriedubbeld.
   
   - Om dat te doen, moeten er meer middelen worden vrijgemaakt. De stad kan de niet-gebudgetteerde overschotten uit het meerjarenplan gebruiken om projecten te prefinancieren. De stad kan die middelen terugkrijgen via de subsidies voor sociaal wonen van de Vlaamse overheid. Daarnaast kan de stad meer beroep doen op renteloze leningen vanuit de Vlaamse overheid.
   
   - Een herfinanciering van Woonhaven moet zorgen voor extra personeel bij de dienst patrimonium. Op die manier zorg je dat projecten sneller kunnen worden uitgevoerd. Vooral bij de dienst Bouw en Technische Projecten moeten er verdere versterkingen komen om het tempo omhoog te krijgen. Op dit moment werken er op de dienst Bouw 15.6 VTE, tegenover 15 VTE in 2024. De dienst Technische Projecten is tegenover de vorige legislatuur versterkt van 14.8 VTE naar 16.6. Dat is een zeer beperkte groei wanneer je weet dat de doelstelling tegenover de vorige legislatuur wat het aantal sociale woningen betreft is verhoogd met 50% 
   
   
   
5. Methodologie
   
   
   • Om de gegevens te verzamelen analyseerden we de jaarverslagen van Woonhaven in de periode 2015 - 2025. We lijsten alle gerealiseerde projecten op voor deze jaren.
   • Voor de jaren 2026 en 2027 gebruiken we de gegevens aangeleverd door het kabinet Wonen in antwoord op onze schriftelijke vraag.
   • Het kabinet verwees voor een planning verder dan 2027 naar deze pagina op de website van Woonhaven. We zijn ervan uitgegaan dat al deze projecten uitgevoerd worden in de jaren 2028 - 2030.
   • Daarnaast staan er in de jaarverslagen projecten op de planning zonder voorziene opleverdatum. Deze projecten zijn niet opgenomen in de analyse, aangezien we niet weten of ze deze legislatuur al zullen worden uitgevoerd.
   • Het jaarverslag van 2025 vermeldt dat het voorbereidend traject van een project gemiddeld vijf jaar duurt. Voor projecten waarvan de timing nu nog niet bekend is, kunnen we er dus van uit gaan dat een groot deel daarvan pas in 2031 of later (en dus niet deze legislatuur) zal worden gerealiseerd.
   • Bovendien zou het objectief van 7.500 woningen ook met deze projecten niet gehaald worden, zelfs wanneer deze op tijd klaar zouden geraken. In totaal gaat het om 2.695 woningen, wat het totaal op 4.909 zou brengen.
   • Elk jaar worden er ook “technische renovaties" uitgevoerd. Dat zijn technische projecten waarbij de bewoners niet moeten verhuizen.
   • Denk aan dakrenovaties, vernieuwing van buitenschrijnwerk, vervanging van elektrische verwarming, vervanging van enkel door dubbel glas en het op norm stellen van vrijgekomen huurwoningen.
   • Woonhaven geeft zelf aan dat dit een categorie is die niet onder dezelfde noemer als renovaties kan worden geplaatst.
   • Het vervangen van een lift, ramen of de verwarming is wat de PVDA betreft niet voldoende om te spreken van een “vernieuwde” sociale woning.