De gemeenteraad van april vond plaats op exact één week voor de start van de werken aan de premetrotunnels. PVDA-gemeenteraadslid Anne Delespaul zag nog drie grote pijnpunten wat het minder-hinderplan betreft. De alternatieven schieten tekort, de communicatie staat niet op punt, en de beloofde extra voorzieningen op Linkeroever zijn uitgebleven. Schepen van Mobiliteit Koen Kennis (N-VA) klopte zich op de borst dat er al zeer veel gebeurd is, en wees voor de overige problemen met de vinger naar De Lijn. Delespaul wees hem er fijntjes op wie er al twintig jaar op die organisatie bespaart, waardoor we in deze situatie belandt zijn. Lees hieronder haar tussenkomst.
Schepen,
Bijna drie jaar nadat ze werden aangekondigd, starten de renovatiewerken in de premetrotunnels.
Ik moet u al lang niet meer uitleggen dat dit een bijzonder grote impact zal hebben op heel onze stad en op Linkeroever in het bijzonder.
Er is drie jaar de tijd geweest om tot een degelijk uitgewerkt minder-hinderplan te komen. Nu de werken starten lijkt het ons dan ook het goede moment om te kijken waar we staan.
We kunnen alleen maar vaststellen dat het too little, too late is.
Zeker, we staan vandaag er al beter voor dan waar we drie jaar geleden stonden. Er is een treinstation op Linkeroever, de dienstregeling van bus 36 is afgestemd op het veer en de trein, abonnees van De Lijn kunnen ook een NMBS-abonnement aanvragen. Dat die maatregelen er zijn is mede dankzij de druk van onderuit: van reizigers, van personeel bij De Lijn, en van middenveldorganisaties.
Maar als we het in zijn geheel bekijken, zien we nog steeds drie grote pijnpunten.
Ik ga dat illustreren aan de hand van een voorbeeld.
Stel: je woont op Linkeroever in de Esmoreitlaan. Je hebt een werkongeval gehad en daardoor ben je niet goed te been. De auto nemen is dus uitgesloten, je bent afhankelijk van het openbaar vervoer. Je moet naar het Cadixziekenhuis voor een afspraak met je dokter. Die is op dinsdag 5 mei, om 09u00 ‘s ochtends.
Omdat de stad voortdurend Slim naar Antwerpen promoot, zoek je daar op hoe je er het best geraakt. Eens kijken wat de slimste route is:
Neem bus 36 om 07u58 aan de Van Velthemlaan. So far, so good. Stap af aan Van Eeden en wandel door de voetgangerstunnel naar het Sint-Jansvliet. Het veer of de halte aan het ponton staan er nog niet bij vermeld. Aangekomen aan de overkant wandel je een half uur lang naar het ziekenhuis. Fluitje van een cent.
Dat is wat Slim naar Antwerpen aanraadt. Het is de enige optie die je te zien krijgt.
Dat concrete voorbeeld legt de drie grote pijnpunten van het minder hinderplan zoals dat vandaag bestaat bloot.
Het eerste pijnpunt, is het feit dat er in het globale minder-hinderplan nog zeer veel blinde vlekken en vraagtekens zijn.
Wie het veer neemt tot aan het Steenplein, staat daar dan zonder enige andere aansluiting op de rest van het openbaar vervoer. De dichtstbijzijnde tramhalte ligt op zeven minuten wandelen naar de Melkmarkt of de Groenplaats. Voor mensen die minder goed te been zijn is dat niet evident. Ook in de rush om op werk of school te geraken, is dat een vertraging
Het stadsbestuur had bij de Vlaamse regering drie jaar de tijd om aan te dringen op een oplossing. Een bus die van noord naar zuid rijdt via de kaaien bijvoorbeeld. Een extra veer van Sint-Anna naar de Rijnkaai en eentje ter hoogte van de Kennedytunnel. Maar die opties lijken zelfs nooit onderzocht te zijn.
Zo zijn er nog wel meer vraagtekens, meneer Kennis.
Bus 36 kreeg een meer uitgebreid traject, maar we kregen te horen dat dat op 16 minuten zal moeten worden afgelegd. Veel te kort, volgens de chauffeurs zelf. Vertragingen en de bijbehorende frustraties bij de reizigers zullen het gevolg zijn.
Er komt een pendelbusje door de Waaslandtunnel voor bewoners van woonzorgcentrum Hof ter Schelde en het Cadix Ziekenhuis. Die zullen een capaciteit hebben van 15 personen en rijden op twintig minuutjes van Linker- naar Rechteroever. Maar wie er van die busjes gebruik mag maken, da’s niet helemaal duidelijk. Op slim naar Antwerpen komt de optie van de pendebusjes alleszins niet uit onze zoekopdracht. En hoe vermijden we dat die busjes te vol zitten of dat de chauffeurs doorrijden als er te veel volk op wil?
Wat met het openbaar vervoer vanuit de andere districten en via het Centraal Station tot in het historisch stadscentrum? De motie van Groen die vandaag voorligt om tram 12 door te trekken over de stadslus, is alvast wat ons betreft een goed voorstel. Een voorstel vanuit de buurt bovendien, door buurtgroep 2060 United. Die mensen deden het werk van De Lijn. Ze stellen vast dat er voldoende tweerichting-stadslijners zijn om dit te realiseren en dat met een gecandanceerde dienstregling vanaf de Melkmarkt perfect twee lijnen, tram 11 en tram 12, de nieuwe infrastructuur optimaal kunnen benutten. Wij gaan de motie van Groen dan ook steunen.
Wat met het eengemaakt ticket? De schepen heeft er meerdere malen op aangedrongen dat dat er moet komen, niet alleen voor abonnees, maar voor iedereen die een ticketje koopt voor bus of trein. Tot op vandaag is dat er niet en lijkt dat er ook niet aan te komen.
Ook voor De Lijn abonnees brengt elke dag een nieuwe uitdaging om die scheldekruising te kunnen blijven doen. Verschillende abonnees kregen nog altijd geen voucher om hun NMBS-abonnement te activeren. Anderen kregen dan weer 20 mails van de NMBS met codes en vouchers in hun mailbox om vandaag dan van De Lijn te horen dat ze er maar eentje hoeven te gebruiken en al de rest moeten negeren. En wie er dan uiteindelijk in slaagt om zijn of haar abonnement te activeren, krijgt doodleuk te horen dat je en ik citeer “Elke dag dat je jouw Flex Abonnement gebruikt, je een reisdag moet valideren in de app voor je op de trein stapt.” En hoeveel reisdagen telt zo’n abonnement? 120. Als je elke weekdag naar rechteroever moet, kom je 24 weken toe…hoe lang gingen de werken ook al weer duren? Juist ja, zo ongeveer het dubbele. Bovendien is 31/5 de deadline voor wie in die regeling wilt meestappen. Maar de werken duren minstens tot volgend jaar. Waarom kan die termijn niet verlengd worden? En op de koop toe blijkt het helemaal niet te gaan om twee treinen per uur tussen Linkeroever en Antwerpen-Centraal, maar zal één van de twee treinen maar tot Berchem rijden. Alleszins, volgens de NMBS-app.
Allemaal vragen die we eigenlijk niet meer zouden moeten stellen, een week voor de start van de werken, schepen. Dat er nog zoveel onduidelijkheid is wanneer de werken starten, dat zorgt bij heel veel mensen met wie wij spreken voor grote ongerustheid.
Dat brengt me bij het tweede pijnpunt: communicatie;
We hebben het daar al vaak over gehad. De informatie die er vanuit de stad en Vlaanderen is rond de werken is echt onvoldoende.
Tijdens een actie die we organiseerden aan Van Eeden hoorden we van veel mensen dat ze nog niet op de hoogte waren van de verschillende alternatieven en de impact van de werken. Ik sprak met iemand die in het centrum woont en als huishoudhulp werkt. Heel veel van haar klanten wonen op Linkeroever. Die mevrouw wist totaal niet wat er ging gebeuren op 4 mei of hoe ze nog bij haar klanten kon geraken. En ze is echt niet de enige.
Er zijn infomomenten geweest. Abonnees van De Lijn hebben ook een brief en mails ontvangen intussen. Maar zelfs voor die mensen is het nog afwachten wat het gaat geven vanaf volgende week, hoe ze alsnog aan hun vouchers moeten geraken of wat ze moeten doen wanneer hun potje van 120 reisdagen op is.
Het voorbeeld dat ik zonet gaf van Slim naar Antwerpen toont dat de stad zelfs via haar eigen kanalen onvoldoende info voorziet.
De vraag is dus wat daaraan gedaan zal worden. Op 4 mei gaan heel veel mensen, zoals elke dag, de Schelde willen kruisen. Wordt er vanuit de stad of Vlaanderen iets voorzien om dat in goede banen te leiden? Een infopunt waar mensen met vragen terecht kunnen, minstens de eerste paar weken, of een infolijn die je kan bellen met vragen, dat lijkt ons echt geen overbodige luxe.
Het derde pijnpunt, is dat van de publieke voorzieningen op Linkeroever zelf. Ik herinner mij nog goed dat meneer Seuntjens in juni 2025 zei dat we van Linkeroever een all-in eiland moeten maken. Wij hebben daar toen op geantwoord dat Linkeroever allesbehalve een eiland is en dat ook niet mag worden: Linkeroever is en blijft een deel van Antwerpen. De Linkeroevenaren werken, studeren en ontspannen zich op Rechteroever en omgekeerd. In de eerste plaats moet het stadsbestuur er dus alles aan doen om te zorgen dat ze dat kunnen blijven doen.
Dat neemt niet weg dat een uitbreiding van het aanbod van diensten op Linkeroever nodig is. Maar zelfs van die belofte is er weinig in huis gekomen. De huisartsenwachtpost waar Vooruit nog mee heeft uitgepakt, het is er niet van gekomen. Ondanks een motie die unaniem werd goedgekeurd door de districtsraad van Antwerpen. De openingsuren van het loket op Linkeroever blijven ongewijzigd. Men had het cultureel aanbod op Linkeroever kunnen uitbreiden, maar ook dat is niet gebeurd. Zo is er ook dit jaar geen Muziek in de Wijk en werd de Vliegerhappening plots een tweejaarlijks event.
Kortom, schepen: we staan op een week van zeer ingrijpende werken. Ik kan alleen maar vaststellen, samen met de mensen van Linker- en rechteroever, dat de maatregelen die dit stadsbestuur en deze Vlaamse regering nemen om de impact daarvan op te vangen, zwaar tekort schieten. Op gebied van mobiliteit, op gebied van communicatie en op gebied van dienstverlening op Linkeroever.
Het antwoord van de schepen
Volgens de N-VA waren al die bezorgdheden paniekzaaierij. Dat op een week van de start van de werken zijn eigen app nog vol fouten zat, zou de schepen wel eens snel oplossen. Dat het eengemaakt ticket er nog niet gekomen is, ligt volgens hem volledig aan de koppigheid bij De Lijn te wijten.
Delespaul wees hem er fijntjes op dat het zijn partij is die de minister van Mobiliteit levert. "Het ging zogezegd allemaal beter gaan met een Antwerpse minister van mobiliteit, maar zelfs voor dat eengemaakt ticket is het trekken en sleuren, terwijl de minister hier gewoon mee in de gemeenteraad zit." Delespaul wees hem op de verantwoordelijkheid van de N-VA voor de situatie waarin we vandaag zitten. "Hoe cynisch kan je zijn: eerst organiseert de N-VA zelf de chaos met hun jarenlange besparingen en dan komen ze zeggen dat er geen geld is om te zorgen dat mensen de Schelde nog kunnen kruisen. Er is een reden dat De Lijn niet genoeg budget heeft voor dat eengemaakt ticket. Er is meer dan twintig jaar bespaard op ons openbaar vervoer." Delespaul herhaalde het belang van een fysiek informatiepunt waar je tijdens de eerste weken van de werken terecht kan met vragen. "Aan een affiche aan de halte kan je geen vragen stellen. Aan de Slim naar Antwerpen app kan je dat wel, maar de informatie die je daarvan krijgt, is gewoon niet correct. Dat geldt niet alleen voor de minder-hindermaatregelen. Het veer, dat er toch al even vaart, wordt ook niet aangegeven als optie. Daarom lijkt een infopunt en eventueel ook een hulplijn waar mensen naar kunnen bellen ons geen overbodige luxe", besloot ze.