Bijna één op de vijf sociale woningen in Antwerpen staat leeg. En dat terwijl er ruim 42.000 mensen op de wachtlijst staan. “De leegstandscijfers in Antwerpen liggen bovendien een stuk hoger dan het Vlaamse gemiddelde”, zegt Manal Toumi, fractieleider voor de PVDA in de gemeenteraad van Antwerpen. In sommige wijken loopt het probleem stilaan uit de hand. “Op Linkeroever is een tiende van alle woningen een leegstaande sociale woning. Dat heeft impact op de leefbaarheid van een wijk.” De PVDA vraagt om versterking van het technisch personeel bij Woonhaven zodat renovaties sneller kunnen verlopen. Daarnaast blijft de partij pleiten voor het bouwen van meer nieuwe sociale woningen.
Uit cijfers die de PVDA opvroeg bij schepen van Wonen Patrick Janssens (Vooruit) blijkt dat de leegstand in het sociaal patrimonium van Woonhaven verder is toegenomen tegenover 2024. In totaal stonden er in Antwerpen in 2025 4.460 sociale woningen leeg, tegenover 4.058 in 2024. Bij meer dan tweeduizend woningen gaat het om zogenaamde frictieleegstand: panden die tussen twee verhuringen in leegstaan om kleinschalige reparatiewerken te doen. 2.257 panden staan structureel leeg, in afwachting van renovatie.
“Dat de leegstand in Antwerpen verder toeneemt is problematisch”, zegt Toumi. “Dat er gerenoveerd wordt is natuurlijk een goede zaak. Dat er een bepaald aandeel leegstand is, is logisch. Maar met bijna één op de vijf sociale woningen die leeg staat, doen we het in Antwerpen wel een pak slechter dan in de rest van Vlaanderen, waar het gemiddelde rond de 11% ligt”, weet ze.
Bovendien zijn de problemen in sommige wijken wel erg groot. “Op Linkeroever staan er bijvoorbeeld 1.035 sociale woningen leeg. Één op de tien van alle woningen op Linkeroever is een leegstaande sociale woning. Dat is enorm en heeft een grote impact op de leefbaarheid van een wijk. We horen verhalen van mensen die in woontorens wonen waar meer lege dan bewoonde appartementen zijn”, stelt Toumi. Naast Linkeroever blijven het Kiel en Luchtbal de wijken met de meeste leegstand. “Dat was in 2024 ook al zo. In andere wijken, zoals de binnenstad (2000), 2018 en Merksem, steeg de leegstand sterk tegenover vorige jaren. Enkel in Hoboken en Deurne is er een significante daling.”
Met een wachtlijst van 42.000 gezinnen en met wachttijden die oplopen tot vijftien jaar, is het volgens Toumi onbegrijpelijk dat er zo veel woningen leegstaan. “In het verleden werd er naar de fusie van de woonmaatschappijen gewezen als oorzaak van de stijgende cijfers, maar daar kan je je niet achter blijven verstoppen”, zegt ze. “Er moet dringend een tandje bijgestoken worden. In 2024 beloofde het stadsbestuur (N-VA & Vooruit al een actieplan om de leegstand terug te dringen. We zijn intussen twee jaar verder en de leegstand blijft maar toenemen. Op Vlaams niveau kwam men intussen met een plan, maar dat schiet wat ons betreft nog tekort. Ook het stadsbestuur moet extra maatregelen nemen”, stelt Toumi.
De PVDA vraagt concreet om de technische diensten bij Woonhaven te versterken, zodat reparaties aan sociale woningen sneller kunnen worden uitgevoerd. “In de cijfers zie je dat de herverhuringsdienst, die sociale woningen tussen twee huurders in opnieuw verhuurklaar maakt, in verhouding minder wordt ingezet dan tien jaar geleden. Extra personeel betekent dat noodzakelijke reparaties sneller kunnen worden uitgevoerd, waardoor je de frictieleegstand terugdringt”, zegt Toumi.
Maar ook structurele leegstand is een groot probleem. “Het tempo van de renovaties moet omhoog, maar daarnaast moet ook het aanbod uitgebreid worden. Doordachte renovatieplanningen, gecombineerd met de bouw van extra sociale woningen, kunnen een deel van de leegstand wegwerken. Zodra nieuwe sociale woningen beschikbaar zijn, kunnen huurders uit woningen die gerenoveerd moeten worden sneller verhuizen naar die nieuwe woningen. Daardoor komen de oudere woningen sneller vrij en kan de renovatie vlotter van start gaan”, stelt Toumi. “Maar daarvoor moeten de ambities van het stadsbestuur echt worden opgedreven. De 7.500 nieuwe of vernieuwde sociale woningen uit het bestuursakkoord zijn gewoon te weinig. Er moet een ambitieus woonbeleid komen om zowel de leegstand als de wachtlijst te doen dalen.”
Leegstandscijfers 2025
Evolutie leegstand tegenover 2024