De NMBS gaat, in samenspraak met het stadsbestuur (N-VA & Vooruit) kabels spannen aan de vensterbanken van het centraal station om te vermijden dat dakloze mensen er de nacht doorbrengen. Een asociale pestmaatregel. Hiermee pest je daklozen mensen weg, maar het probleem van dakloosheid wordt er natuurlijk niet mee opgelost. Meerderheidspartij Vooruit uitte in de pers kritiek op de plannen, maar daar leek het bij te blijven . PVDA-gemeenteraadslid Lise Vandecasteele wilde tijdens de gemeenteraad weten of Vooruit ook iets zou doen om de plannen tegen te houden. "Mensen slapen daar niet voor hun plezier. In plaats van hen weg te pesten moet men hen helpen. Begin al eens met de nachtopvang het hele jaar door op volle capaciteit open te houden. Dan hebben mensen tenminste een alternatief", zei ze. Lees hieronder haar volledige tussenkomst.
Burgemeester, schepen,
In onze stad wonen een 3.500 mensen die dak- en thuisloos zijn. Mannen, vrouwen, kinderen. Meesten vinden tijdelijk onderdak bij vrienden, kennissen en familie, zogenaamde couch surfers anderen zijn aan de straat overgeleverd zijn.
Mensen die elke dag zoeken naar een veilige plek om te zijn, veilige plek om te slapen.
We hebben een nachtopvang die overvol zit en meer dan 800 keer iemand moest weigeren omdat de opvang volzet zit. Sinds 1 april mogen slechts de helft van de 240 nood bedden gebruikt worden.
Dit stadsbestuur vind de straat klaarblijkelijk een menswaardige plek om te slapen.
Maar op straat slapen is niet menswaardig. Na de sluiting van de winteropvang betreuren we alweer 2 straatdoden. Piotr sloeg zijn tentje op aan het Wezenbergzwembad en werd dood teruggevonden door vrienden. Jaro werd dood uit het asiadok gevist. Mensen die actief gekend waren als dakloze en ook op straat het leven lieten, net als Hubert, Hamid, Skander, Jose… Zaterdag gaat de Straatdodenherdenking door op het Conscienceplein.
Maar zelfs op straat zijn mensen die dakloos zijn niet welkom. In alle opzichten is het beleid erop gericht mensen weg te jagen omdat ze voor overlast zorgen. Met alcoholverboden op pleintjes, door politie-interventies, door GAS-boetes, door gebiedsverboden…
Maar die aanpak werkt niet.
Zowel de buurtbewoners van Park Spoor Noord, als die van De Coninckplein trokken nog maar recent opnieuw aan de alarmbel. De frustratie bij de buren zit hoog, maar niet zozeer naar de dakloze mensen toe, maar wel naar een beleid dat mensen wel wegjaagt, maar de problemen niet oplost. “Mensen die hulp nodig hebben”, zei een buurtbewoner.
Je zou denken dat al die signalen een stadsbestuur eens aan het denken zouden zetten. Dat er eens kritisch wordt nagedacht over de manier waarop het bestuur de afgelopen jaren met het probleem van dakloosheid omgaat. Dat er een besef komt dat je dit probleem niet oplost met repressieve maatregelen, maar door in te zetten op extra opvangcapaciteit, meer hulpverlening en begeleiding.
Maar wat doet dit stadsbestuur? Nog meer pestbeleid van daklozen. Deze keer door kabels te hangen aan vensterbanken bij het centraal station, zodat mensen er niet meer op kunnen zitten of liggen. Dat heet “vijandige architectuur”. Een stedenbouwkundige strategie die bedoeld is om bepaalde mensen te weren uit de publieke ruimte.
Een erg agressieve maatregel. Maar die mensen verdwijnen natuurlijk niet. De dakloze mensen zelf zeggen dat ze dan op de grond of elders zullen gaan schuilen.
Het enige wat je doet is de mensen uit het zicht halen bij het station. Ze verjagen naar andere plaatsen. En dan zal er weer creativiteit nodig zijn om de mensen daar weg te jagen. Dit soort maatregelen lost het probleem niet op. Je verplaatst het probleem gewoon.
Zelfs in tegendeel: je verergert het probleem. De hulpverleners van CAW Antwerpen laten weten dat mensen aan het station zich daar net veilig voelen en aanspreekbaar zijn. “Net aan het station dat we met mensen in gesprek kunnen gaan.” Door mensen daar weg te jagen gaat het net moeilijker zijn om mensen aan te spreken en te helpen.
-
“Ervaring in binnen- en buitenland leert dat vijandige architectuur niet werkt.” dat zegt ook de schepen van wonen en stadsontwikkeling Patrick Janssens op LinkedIn.
"De publieke ruimte is er voor iedereen. De enige duurzame manier om ongewenst gedrag te verminderen is door meer mogelijkheden aan te bieden voor gewenst gedrag. Meer plekken om te zitten en elkaar te ontmoeten in plaats van minder. Waar men iedereen wegjaagt, blijven alleen problemen over."
Hij wordt bijgetreden door zijn partijgenoot en minister van armoedebestrijding Caroline Gennez op ATV: "Die kabels zijn een heel verkeerd signaal. Je zegt tegen mensen: je bent niet van deze stad en we jagen je letterlijk weg."
-
Ik heb dan ook een directe vraag aan schepen Janssens.
De NMBS zegt dat dit in samenspraak met het stadsbestuur is gebeurd. Het kabinet van de burgemeester was op de hoogte. Dan zijn er twee mogelijkheden.
Ofwel was u niet geïnformeerd — en dat zegt dan veel over hoe deze stad bestuurd wordt en hoe de samenwerking tussen de coalitiepartners is.
Ofwel was u wél op de hoogte, en heeft u het laten passeren. Om daarna op LinkedIn te reageren toen u voelde dat er geen draagvlak voor was.
Wij willen graag weten welke van de twee het is.
-
En ik stel u nog een vraag. Vanavond ligt er een motie voor, van de collega’s van groen. Een concrete vraag: spreek u uit tegen de kabels, breid de opvang uit. Geen grote verklaring. Gewoon: doe wat werkt en doe niet wat niet werkt.
Wij steunen die motie en hebben als amendement een heel eenvoudige en concrete eis toegevoegd die snel kan uitgevoerd worden: gebruik alle bedden die ze zijn het hele jaar lang, zoals trouwens ook de Jongsocialisten schrijven op sociale media ‘dakloosheid is geen seizoensbeleid, je pauzeert dakloosheid niet tot aan de winter’. Gaat Vooruit die motie steunen? Want daklozen wegpesten, daar kan je toch niet trots op zijn als stadsbestuur.
Begin met het openhouden van de nachtopvang op volle capaciteit, het hele jaar door. Bekijk of er meer publieke voorzieningen in de openbare ruimte kunnen worden aangebracht waar daklozen gebruik van kunnen maken zoals lockers. Zet in op housing first en begeleiding en een betaalbare woonmarkt.
Het antwoord van de meerderheid
Tatjana Sheck, gemeenteraadslid voor Vooruit, gaf aan dat haar partij geen voorstander is van het plan om vijandige architectuur aan het station te plaatsen. Daar bleef het wel bij, want de motie van de oppositie steunen, dat zou Vooruit niet doen. Schepen van Wonen en Stadsontwikkeling Patrick Janssens, die zich eerder op sociale media wel kritisch had uitgelaten, koos er nu voor om te zwijgen.
Daarna was het de beurt aan de N-VA. Die antwoordde dat ze vooral begrip hebben voor de NMBS. "Ze willen onze spoorwegkathedraal veilig en proper houden", klonk het. Dat zegt natuurlijk veel over de manier waarop de partij naar mensen in dak- en thuisloosheid kijkt. Schepen voor Sociale Zaken Nathalie Van Baren gaf aan dat de stad al zeer veel doet op vlak van opvang en begeleiding. Uitbreiden van de nachtopvang, dat zou te ver gaan volgens haar.
Vandecasteele had nog repliek klaar voor het stadsbestuur:
"Dit zegt enorm veel over de visie die jullie bij de N-VA hebben op dakloze mensen. U associeert ze met vuiligheid, onveiligheid en u wilt ze liefst van al wegjagen. Gelukkig zijn de Antwerpenaren slimmer dan dat. We hebben dat ook gezien bij de discussie rond het De Coninckplein en Park Spoor Noord: buurtbewoners erkennen dat die mensen in de eerste plaats geholpen moeten worden, in plaats van weggepest.
Ik vind het ook heel straf dat schepen Janssens hier vanavond gewoon zwijgt. U post eerst een heel felle kritiek op het plan, terecht. Maar dan trekt u uw handen er van af en zegt u eigenlijk: "doe met die kabels wat je wilt"? Ik vind dat een speciale manier van werken.
Ten slotte wil ik nog wijzen op een onderzoek van het Itinera Instituut. Dat toonde aan dat een dag huisvestingssteun drie keer minder kost dan een nacht nachtopvang. Na twee jaar woonde 93 procent van de deelnemers nog steeds in hun woning. In het traditionele systeem was dat 48 procent.
Een andere aanpak bestaat. Ze is bewezen. Ze is betaalbaar. De keuze om die niet te maken is een politieke keuze.