Negen procent van de Belgen moest het voorbije jaar noodzakelijke medische zorgen uitstellen omdat die onbetaalbaar waren. Dat blijkt uit een enquête van privéverzekeraar DKV en Roularta die vandaag verscheen in Trends/Tendances (21 november).
Uit de rondvraag blijkt dat driekwart van de Belgen zich zorgen maakt over de betaalbaarheid van de gezondheidszorg. Ruim 20 procent is dan weer van mening dat de uitgaven voor gezondheidszorg niet meer in hun budget passen.
Deze resultaten bevestigen de cijfers uit de nationale gezondheidsenquête van 2004 waarbij 10% van de ondervraagden rapporteerde medische zorgen te hebben moeten uitstellen omwille van financiële redenen.
Ter Zake op Canvas van 12 oktober bracht een reportage met het verhaal van drie patiënten uit mijn huisartsenpraktijk van Geneeskunde voor het Volk te Deurne.
· Annie, 83 jaar, die voor één nacht hospitalisatie in het AZ Middelheim voor het plaatsen van een stent in de kroonslagaders 1885 euro uit eigen zak moest betalen, omdat ze een kamer alleen had gevraagd. Om die reden kreeg ze geen afbetalingsplan en werd ze met de deurwaarder bedreigd. 'Ik ben binnengegaan voor mijn hart en wanneer ik dan deze rekening zie, dan zou ik het wel aan mijn hart krijgen', zei ze. Annie kan zelfs geen lening krijgen bij de bank: 'Ik ben 83 jaar. Ze geven mijn geen lening. Straks val ik dood en dan zijn zij die natuurlijk kwijt'.
· Theo en Alida hebben nu vier afbetalingsplannen lopen voor levensnoodzakelijke ingrepen aan het hart en voor een acute galblaasontsteking. Hoewel deze mensen al sinds 1990 63 euro per maand voor een hospitalisatieverzekering betalen. Deze mensen moeten nu rondkomen met een goede 500 euro per maand.
· Terry moet als alleenstaande moeder weekends gaan werken om de medische kosten van haar gehandicapt dochtertje te kunnen betalen. Geen van deze patiënten konden genieten van de maximum factuur. 'SiCKO Belgium' was de stempel op hun dossier.
Toen ik twintig jaar geleden als huisarts afstudeerde waren remgelden nog symbolisch. Vandaag heb ik patiënten die zich in de schulden moeten steken en zelfs deurwaarders over de vloer krijgen omdat ze hun ziekenhuisfacturen niet kunnen betalen. SiCKO Belgium is al een realiteit.
Deze toestand is des te schrijnender omdat er eenvoudige oplossingen bestaan als antwoord op de terechte bezorgdheden van de ondervraagden.
Uit de enquête: “Negenentwintig procent van de Belgen wijst op het stijgende geneesmiddelenverbruik”
De hete adem van het kiwimodel heeft vorig jaar, voor het eerst in de Belgische sociale geschiedenis en als enig land in Europa, geleid tot een absolute daling in de uitgaven van het RIZIV voor geneesmiddelen, voor een hoger verbruik en betere kwaliteit. België is het enige land in Europa die dat resultaat kan voorleggen.
Van 1997 (1.335 miljoen euro) t.e.m. 2004 (2.215 miljoen euro) waren de RIZIV uitgaven voor geneesmiddelen pal in stijgende lijn. Vanaf 2005 (2.206 miljoen euro) is er een duidelijke trendbreuk, waardoor in 2006 (2.162 miljoen euro) voor het eerst in de sociale geschiedenis van België het geneesmiddelenbudget een overschot had.
Het hele debat rond het kiwimodel en de daaruit voortvloeiend maatregelen leidde tot een prijsdaling van 900 geneesmiddelen. De meest spectaculaire is deze van de cholesterolverlager Zocor van de Amerikaanse multinational Merck Sharp&Dohme, waarmee de hele Cholesteroloorlog begon. De prijs voor één doosje Zocor daalde van 123,50 euro in 2004 tot 57,93 euro nu en zal vanaf 1 januari 2008 nog 31,00 euro kosten. Een volwaardige toepassing van het kiwimodel kan 1,5 miljard euro vrijmaken.
Uit de enquête:’36 procent van de ondervraagden legt de oorzaak van stijging van de uitgaven bij nieuwe medische technieken’
Laat het Federale Kenniscentrum voor de Gezondheidszorg (KCE) een wetenschappelijke behoeftestudie doen over de toegevoegde waarde en nuttigheid van de nieuwe medische technieken. Pas voor de aankoop de logica van het kiwimodel toe. Daarbij gebruikt de overheid de gezamenlijke koopkracht van de gemeenschap via de ziekteverzekering om in de onderhandelingen met de verschillende firma’s de beste prijzen te bedingen, in het belang van de patiënt en van de ziekteverzekering. Het Ziekenhuis Netwerk Antwerpen (ZNA of de ex-OCMW ziekenhuizen) bewijst dat het werkt. Door gezamenlijke aankoop van allerlei soorten producten en door vast te leggen dat ZNA voor een afgesproken periode bepaalde producten alleen bij een bepaalde leverancier zal kopen (dit is het principe van aanbestedingen of de logica van het kiwimodel) kon ZNA bij 52 leveranciers gunstige prijzen bedingen, wat acht miljoen euro opbracht. Mede daardoor werd het verlies van –14,6 miljoen euro in 2004 teruggebracht naar –5,3 miljoen euro in 2005. Een verdere uitbreiding van het kiwimodel haalt ZNA uit de rode cijfers. (Jaarverslag 2005 van ZNA p.23:www.zna.be/Nav%201<wbr></wbr>/Publicaties/jaarverslag_2005<wbr></wbr>/00%20jaarverslag%202005<wbr></wbr>%20compleet%20met%20cover.pdf)
Uit de enquête: ‘Negenendertig procent legt de schuld bij nutteloze onderzoeken’
Schaf de betaling per prestatie af, geef beloning naar geleverde kwaliteit in de zorg.
Het Federaal Kenniscentrum voor de Gezondheidszorg (KCE) publiceerde in oktober 2006 een “Studie naar praktijkverschillen bij electieve chirurgische ingrepen in België”. Daarin werden de verschillen per gemeente in het toepassen van zes heelkundige ingrepen onderzocht, gestandaardiseerd naar leeftijd en geslacht. Arthroscopie van de knie gebeurt veel meer in Noord dan in Zuid. Carotisstenten worden dan weer veel meer in het Zuiden dan in het Noorden ingeplant. Knie- en heupprothesen worden dan weer frequenter geplaatst in de Westhoek en in het Zuiden van het land. Keizerssneden gebeuren bijna tweemaal zo veel in het Oosten dan in het Westen van België. Het wegnemen van de baarmoeder volgt een mozaïek patroon, met overwicht voor het Noorden. In vele gevallen zowel in het Noorden als in het Zuiden van het land, lijken die ingrepen onterecht frequent te gebeuren, aldus de studie. Verklaringen voor die overconsumptie luiden volgens de studie ondermeer ‘densiteit van het aanbod’, ‘aanbodsgedreven beleid’, ‘overdreven enthousiasme van de chirurgen’ enz…(www.kce.fgov.be)
Kortom: een gevolg van een prestatie gestuurd betalingssysteem, waarbij grijpgrage specialisten zich met enthousiasme toeleggen op ingrepen waaraan veel te verdienen valt , zowel in Noord als in Zuid.
Uit de enquête “Het voorstel om de gezondheidszorg te splitsen kon op meer tegen- dan voorstanders rekenen.”
Als 10% van de ondervraagden in de nationale gezondheidsenquête rapporteerden zorgen te hebben uitgesteld omwille van financiële redenen, bedroeg dit cijfer in het Vlaams gewest echter 5%, in het Waals gewest 16% en in Brussel 18%. Nog meer dan enig ander maatschappelijk domein vereist een toegankelijke en kwaliteitsvolle gezondheidszorg solidariteit. Om twee redenen:
Vooreerst kent de behoefte aan gezondheidszorg een zeer ongelijkmatige verdeling: 10% van de bevolking, vooral chronisch zieken en bejaarde patiënten, verbruiken 75% van de uitgaven.
Ten tweede hebben mensen met de minste middelen en minste kansen het meeste nood aan zorg. Een recente studie van de Koning Boudewijnstichting toont aan dat in ons land mannen met een lage scholing 5,5 jaar minder lang leven of vrouwen zonder diploma 25 jaar minder gezond leven dan mensen met een universitair diploma. Om in zulke omgeving van dubbele ongelijkheid een doelmatige en toegankelijke gezondheidszorg te waarborgen, is solidariteit nodig. Solidariteit betekent noodzakelijkerwijze transfers, niet deze tussen “Nederlandssprekenden” en “Franssprekenden”, maar wel tussen “rijke en gezonde” mensen en “zieke en arme” mensen.
Defederalisering verzwakt het solidariteitsbeginsel. Een één gemaakte solidaire gezondheidszorg heeft in tegenstelling tot een gesplitste gezondheidszorg een breder maatschappelijk draagvlak voor risicospreiding over zoveel mogelijk personen. Ze kan profiteren van de voordelen van schaalgrootte en tegelijk voldoende decentralisatie en autonomie garanderen voor organisatie van de zorg dicht bij de mensen.
Onterechte transfers kunnen weggewerkt worden door de beslissingnemers in de gezondheidszorg, voornamelijk de artsen, onderling hun praktijk te laten toetsen aan wetenschappelijke aanbevelingen. Vandaag kan de werkzaamheid en het nut van het grootste deel van de medische interventies onderzocht worden met behulp van de Evidence Based Medicine (geneeskunde gebaseerd op wetenschappelijke bewijzen). Dat is geen kwestie van taal of cultuur, maar van universele wetenschap. Zo ontwikkelde het Federaal Kenniscentrum een aanbeveling “Het preoperatief onderzoek” als antwoord op een onterecht hoog aantal preoperatieve onderzoeken voornamelijk in Waalse ziekenhuizen. Er is bijvoorbeeld ook geen enkele reden om een hartinfarct bij een Franssprekende patiënt anders te behandelen dan bij een Nederlandstalige.
Dirk Van Duppen, huisarts bij Geneeskunde voor het Volk en districtsraadslid PVDA+ te Deurne