Open oorlog bij Antwerps gerecht over aanpak fraude diamantsector

Vorige week liet procureur-generaal Liégeois van Antwerpen een huiszoeking uitvoeren bij substituut Van Calster. De eerste stuurt al lang aan op een minnelijke schikking met de frauderende diamantairs, de tweede wil ze voor de rechtbank brengen. Politici van CD&V en N-VA kiezen al langer de kant van de diamantairs.

Deze steentjes zijn geen ordinair steengruis, zoals het gerief waarmee diamantfirma’s koeriers op pad stuurden om een fictieve export een schijn van echtheid te geven, maar diamant. (Foto Swamibu)

In de dossiers waar substituut Van Calster mee bezig was – en tot nader order nog altijd is – gaat het om enorm veel geld: in de HSBC-fraude zouden honderden diamantairs voor meer dan 1 miljard euro aan de Belgische fiscus onttrokken hebben via een Zwitsers filiaal van de HSBC-bank. En in de zaak-Monstrey gaat het om 800 miljoen euro. Monstrey Worldwide Services is het grootste koerierbedrijf in Antwerpen en zou jarenlang als draaischijf hebben gediend voor een enorme zwarte handel in diamanten.

De HSBC-fraude kwam in juli 2010 in een stroomversnelling, toen de Franse belastinginspectie een lijst van honderden diamantairs die hun geld op Zwitserse rekeningen parkeerden, aan substituut Van Calster doorspeelde. De Monstrey-affaire loopt al veel langer. In 2005 werd de zaakvoerder van Monstrey Worldwide Services al in voorlopige hechtenis genomen, toen het gerecht achterhaalde dat meer dan driehonderd diamantfirma’s gebruikmaakten van zijn fraudesysteem. Om een fictieve export een schijn van echtheid te geven, stuurden de firma’s koeriers met zakjes ordinair steengruis op pad.

De open oorlog in het Antwerpse gerecht draait om de aanpak van die fraude. Het ene kamp, waarbij onder anderen substituut Van Calster hoort, wil de diamantairs voor de rechtbank brengen. Het andere, met Yves Liégeois als machtigste pleitbezorger, wil een minnelijke schikking met de diamantairs. Hij heeft al vanalles ondernomen om de diamantairs uit de rechtbank te houden, maar tot nu toe zijn al zijn pogingen mislukt. Vandaar zijn ultieme zet: Van Calster en zijn team, die al sinds 2005 de strijd tegen de fraude in de diamantsector voeren, van het onderzoek afhalen, door hem te beschuldigen van valsheid in geschrifte.

Fraude bij OCMW en fraude met diamant

In september vorig jaar was deze procureur-generaal Yves Liégeois te gast in de Kamer, waar hij uitleg mocht komen geven bij zijn stelling dat het migratiebeleid totaal mislukt is. Hij had het er ook over fraude. Niet met diamant maar met OCMW-steun. Hier geen sprake van “minnelijke schikking”. Hij haalde er uit naar de vreemdelingen, die volgens hem massaal misbruik maken van onze sociale zekerheid. Amper een paar (Franstalige) politici dienden hem van antwoord, af en toe bijzonder scherp zelfs. “Populistisch”, vonden CD&V en N-VA, ze verontschuldigden zich bij de procureur-generaal voor het lage niveau van het debat. Voor hen mocht Liégeois verder zijn ding doen. Hij pleitte voor een nieuwe, nationale inspectiedienst voor fraude met OCMW-steun en voor één nationale databank met gegevens over al wie OCMW-steun krijgt. En de straffen voor schijnhuwelijken moeten van drie maanden naar vijf jaar gaan…

Politici steunen diamantairs

CD&V, N-VA en Liégeois delen ook hun liefde voor de diamant. Niet minder dan een vijftigtal parlementsleden, van alle fracties, zijn lid van het Parlementair Diamantforum dat begin 2011 werd opgericht om de belangen van de diamantsector beter te verdedigen. Het Diamantforum wordt geleid door de Brasschaatse N-VA’er Jan Jambon. Hij ziet de diamantsector als een van de belangrijkste economische sectoren in Antwerpen.

Nog voor Jan Jambon dat Diamantforum in het leven riep, onderhielden heel wat politici de beste relaties met de diamantairs. Dat leert bijvoorbeeld de geschiedenis van het wetsvoorstel op de inbeslagname van bedrijfsgoederen dat begin 2008 bij het parlement werd ingediend. Voortaan kan een onderzoeksrechter daartoe maar overgaan mits de toestemming van een expert uit de sector. De tekst was geschreven door twee raadsmannen van het Antwerp World Diamond Centre (AWDC), het voorstel werd ingediend door Servais Verherstraeten (CD&V), Bart De Wever (N-VA), Melchior Wathelet (cdH), Renaat Landuyt (sp.a), Ludo Van Campenhout (toen nog Open Vld), Marie-Christine Marghem (MR). Het voorstel kreeg echter zoveel kritiek vanuit de gerechtelijke kringen dat het toch niet goedgekeurd raakte.

Meer succes haalde het AWDC met een tweede voorstel, namelijk de “afkoopwet”. Met die wet kunnen fraudeurs, zolang ze niet veroordeeld zijn, een financiële regeling overeenkomen met het parket en zo een rechtszaak ontlopen. Ook de tekst van deze wet was voorbereid door de twee raadsmannen van het AWDC. Het voorstel werd ingediend door Servais Verherstraeten en twee andere CD&V-kamerleden. Servais Verherstraeten, de huidige staatssecretaris voor Institutionele Hervormingen, is ondervoorzitter van het AWDC. Het is op basis van deze afkoopwet dat de diamantsector onderhandelt over een afkoop in de twee megafraudedossier, die van de HSBC-bank en van de zaak-Monstrey. Aan de onderhandelingstafel zitten, hou je vast, procureur-generaal Liégeois en… de twee raadsmannen van het AWDC, die bij opmaak van de afkoopwet de pen vasthielden.

De “minnelijke schikking” voor het Grondwettelijk Hof

Wat is een “minnelijke schikking”? Het betekent dat de procureur des Konings een einde kan stellen aan vervolging in ruil voor een som geld. De mogelijkheid om te betalen om te ontsnappen aan het gerecht bestaat al heel lang voor kleine vergrijpen. Het wordt bijvoorbeeld frequent toegepast voor verkeersovertredingen. In 2011 is deze mogelijkheid uitgebreid tot de grote zaken van witteboordencriminaliteit. In ruil voor de (gedeeltelijke) opheffing van het bankgeheim.

Een dergelijke schikking gebeurde voor het eerst naar aanleiding van het Sabenaproces. Verzekeringsmaatschappij Axa was beschuldigd van het witwassen van geld, verduisterd ten voordele van meerdere hogere kaders van Sabena. Maar met de instemming van het parket betaalde Axa bijna 2 miljoen euro om te ontsnappen aan een proces. De Ligue des droits de l’homme klaagde deze “klassenjustitie” aan en besliste naar aanleiding van deze zaak om bij het Grondwettelijk Hof beroep aan te tekenen ter nietigverklaring van de wet op de minnelijke schikking. (Axel Bernard)