Laatste Opel rolt deze week van de band :: Doek valt over 85 jaar geschiedenis

Op vrijdag 17 december rollen de laatste Opel Astra’s van de band in Antwerpen. Het einde was al aangekondigd. Of er ook een toekomst is, is op zijn minst onzeker.

Aan de poort van Opel stonden militanten van de drie vakbonden begin dit jaar maandenlang piket. Ze gebruikten de uitvoer van de stock aan afgewerkte

Na het sociaal plan dat dit voorjaar werd vastgelegd, verlieten eind juni de helft van de 2.600 werknemers het bedrijf. De overige werknemers werden samen gezet in één vroege ploeg die sindsdien bleef produceren. Op 31 december valt het doek over de Antwerpse site.

Elke menselijke manier van handelen is GM vreemd, ook nu. Sinds afgelopen week wordt de fabriek “leeg gedraaid”: zodra de laatste kar op de band gepasseerd is op een afdeling, krijgen de werknemers te horen dat ze hun kastje kunnen leegmaken en mogen beschikken. Soms zelfs in het midden van een shift.

De gesprekken met mogelijke investeerders hebben tot nu toe geen resultaat gehad. Het ziet ernaar uit dat GM wil beletten dat een mogelijke concurrent zo’n goed gelegen, efficiënt werkend assemblagebedrijf opkoopt. De autogigant doet alle moeite om na zijn vertrek ook een kruis te maken over de autoproductie in Antwerpen.

Voor de werknemers is het een bitter eindejaar. GM haalde in november 20,1 miljard dollar op door opnieuw op de beurs te gaan, nadat het bedrijf door de crisis werd gesleurd. Met dank aan de Amerikaanse belastingbetaler die opdraaide voor de 49,5 miljard staatssteun. Er was opnieuw ruimte voor royale cadeaus aan het topmanagement, met zomaar even negen miljoen dollar voor CEO Ed Whitacre. Terwijl het bod van de Chinese kandidaat-investeerder CHTC, een mogelijke piste voor het behoud van een autoproductie in Antwerpen, snel en definitief werd afgewezen door de GM-directie.

Sinds 1924

De site in Antwerpen bestaat sinds 1924 en was de tweede productiesite buiten Noord-Amerika. In de hoogdagen in de jaren 80 werkten er meer dan 12.000 mannen en vrouwen. Waar in de eerste jaren 20 auto’s per dag werden gebouwd, liep dit op tot meer dan 1.500 per dag. In totaal liepen veertien miljoen wagens van de band in Antwerpen. Iedereen kent de Kadett, de Manta, de Ascona, de Astra en de Vectra. Maar voor GM was het nooit genoeg. In de jaren 90 volgde herstructurering op herstructurering en in 2001 was het aantal werknemers gehalveerd tot een goeie 5.000. Ondanks tal van toegevingen van het personeel, werd in 2007 beslist dat het nieuwe Astra-model, waar de toekomst van de Antwerpse vestiging van afhing, niet zou komen. De beloofde productie van SUV’s bleek een lege doos. In september 2009 kwamen 5.000 mensen, waaronder 1.000 Duitse Opel-arbeiders, samen voor de poort van Opel Antwerpen met de eis “geen enkele fabriekssluiting en geen enkel gedwongen ontslag”. Maar in januari dit jaar kondigde topman Reilly de sluiting van Antwerpen aan. Een vakbondsmilitant vindt: “Eigenlijk hebben we nog weinig actie gevoerd, als je ziet wat een sociaal drama GM achterlaat: er wordt gesproken van 3.500 jobs die verloren gaan, maar als je alle toeleveranciers en onderaannemingen meetelt zal het werkelijke cijfer dichter bij de 10.000 liggen. De onenigheid tussen de vakbonden heeft aan die actiebereidheid ook weinig goed gedaan.”

Sommige politieke verantwoordelijken zoals minister-president Peeters (CD&V) werkten zich in de kijker rond “het dossier Opel”, maar geen enkele politieker zette de GM-top onder druk door de royale overheidssteun in vorm van investeringskredieten en belastingkortingen van de afgelopen jaren terug te eisen. Dat dreigement werd zelfs nooit uitgesproken.

Ondertussen wordt er onderhandeld over de verkoop van de fabriek aan de overheid via het Antwerpse Havenbedrijf. Waarna de overheid op zoek zou kunnen gaan naar een overnemer. Nu die onderhandelingen tussen GM en de overheid tot het uur van de waarheid komen, kunnen de partijen van de Vlaamse regering, CD&V, sp.a en N-VA hun echte steun laten zien. Dat kan door GM te verplichten de terreinen intact, met de integrale installaties te verkopen, zodat een nieuwe investeerder in autoproductie mogelijk blijft. In de verkoopsprijs moet rekening gehouden worden met het feit dat de belastingbetaler de terreinen, fabriekshallen en machines al ettelijke keren betaalde in allerlei vormen van steun.

Lees ook het gedicht: De autobouwers van Opel Antwerpen (Oudjaar 2010)

“Gewoon blijven werken stond er niet op”

Jean Wuyts is 51 jaar en koos eind juni om met brugpensioen te gaan: “Dat einde was zo plotseling. Ineens boem pats, veertien dagen vroeger dan normaal werden we naar huis gestuurd. Je mag dat gerust weten, ik ben toen bleitend in mijn bed gekropen. Ik heb daar 22 jaar gewerkt en tenslotte ben je meer op het werk, met uw collega’s dan dat je thuis bent. Je ziet die mannen meer dan uw vrouw.

Nu begint het zo stillekes te gaan. Ik ben te jong om thuis te zitten, hé. Wij zijn dan ook verplicht bezig in de tewerkstellingscel. Je leert daar weer een cv maken, solliciteren. Maar waar ik niet zo goed mee om kan: dan kunnen we een cv opstellen en dan krijg je godverdekke geen antwoord. Ik heb al bij een stuk of tien bedrijven gesolliciteerd, bij Daf, bij Janssen, in de chemie. Maar er hebben er maar een of twee gereageerd. Veel bedrijven moeten ons gewoon niet hebben. Ik zit er nochtans niks mee in om in ploegen of zo te draaien. Maar ze weten ook: een vijftigplusser die van Opel komt, die komt niet om 11 euro per uur te verdienen. We zijn altijd een redelijk loon gewoon geweest. Ze zijn constant bezig over de vergrijzing van de bevolking. Maar als we een job zoeken is er niks.

Er was nog een afscheidsfeest nadat ik gestopt was. En wie kwam er bij mij zitten: de directeur van het fabriek. Ik zeg hem: “Wij hadden twee keuzes: de premie of brugpensioen. Maar de derde keus, gewoon blijven werken, dat stond er niet op. Dat was mijn keus geweest.”

Ik vond dat helemaal niet menselijk hoe GM met ons is omgegaan. Als ik dan nu in de gazetten lees dat ze weer winst aan het maken zijn, dan denk ik: ze maken winst op kap van onze sluiting. Het is toch het werkvolk dat de fabriek heeft grootgebracht. Ik zeg het nog – ere wie ere toekomt.”