Koopkracht :: Vrederechter Wim Castelyns ongerust over groeiende schuldenberg bij jongeren

ANTWERPEN - Pech, onwetendheid en buitensporig consumptiegedrag zorgen er volgens vrederechter Wim Castelyns voor dat mensen schulden opstapelen. (Artikel overgenomen met toestemming van De Standaard / Het Nieuwsblad)

Wim Castelyns (64) is met 27 jaar dienst de oudste en meest ervaren
vrederechter in Antwerpen. Hij heeft de voorbije vijf jaar ondervonden dat
almaar meer mensen het moeilijker hebben om de eindjes aan elkaar te knopen.

Mensen kunnen hun facturen voor telefoon, gas, water en elektriciteit niet
meer betalen. Dat is toch geen luxe?

Wim Castelyns: 'Het gaat inderdaad om basisvoorzieningen. Ook
ziekenhuiskosten zijn daarbij. Ik heb in mijn kanton de ziekenhuizen
Sint-Augustinus, het Middelheim (ZNA) en het UZA. Wekelijks levert dat zo'n
vijftig zaken op. We hebben zelfs enkele keren per jaar een aparte zitting
om 150 tot 200 onbetaalde ziekenhuisfacturen weg te werken. Ook de dossiers
over het niet betalen van huur nemen gestaag toe.'

Speelt het consumptiegedrag een rol?

'Af en toe gaat de vrederechter bij schuldenaars ter plaatse, zoals
bijvoorbeeld bij huisvestingsproblemen. Je ziet er dan de laatste nieuwe
televisie en een stereoinstallatie om u tegen te zeggen. Ze hebben meer dan
ik! Dat zijn dan mensen die de consumptiemaatschappij niet aankunnen.
Anderzijds heb je ook schrijnende toestanden, waar je zelf geld zou willen
toestoppen.'
'Ook de niet betaalde facturen van autoverhuurbedrijven en fitnesscentra
zijn een recent fenomeen. Een auto is een luxeproduct geworden. Mensen
hebben een wagen nodig, maar weten op voorhand dat ze die niet kunnen
betalen. Of nonchalant nemen mensen een fitnessabonnement, maar na enkele
keren haken ze af en beseffen ze niet dat ze voor een jaar moeten betalen.'

Steken mensen met schulden hun kop in het zand?

'Het is opvallend dat die mensen hier meestal niet opdagen. Uit schaamte?
Slechts tien procent komt daadwerkelijk naar de zitting. Toch zouden
schuldenaars beter komen, want wij zijn de goedkoopste kredietinstelling. We
rekenen een intrestvoet aan van 7 procent, in vergelijking met de 15 procent
bij diverse leningmaatschappijen.'

Jongeren en gescheiden mensen zijn extra kwetsbaar?

'Jongeren vertrekken thuis en gaan samenwonen, maar hun relatie loopt stuk
en ze kunnen het alleen financieel niet aan. Of ze kopen iets groot en
verliezen dan hun werk. Het aantal jonge mensen met betalingsproblemen is
verontrustend. Meisjes en jongens die aan het begin van hun leven staan en
al in schuldbemiddeling zitten, dat is triest...'

'Als je bij een echtscheiding een modaal inkomen door twee deelt, en je weet
dat beide partners alle kosten zoals huur, verwarming, telefoon, auto en
verzekeringen voortaan zelf moeten betalen, schiet er vaak niet veel over.
Eigenlijk maken we mensen arm.'

Kost een procedure niet meer dan ze opbrengt?

'Kijk, dit dossier gaat over een elektriciteitsschuld van 223 euro (trekt
het uit de stapel). Dat is 99 euro aan dagvaardingskosten en een
rechtsplegingsvergoeding van 125 euro. Als de schuldeiser het vonnis wil
uitvoeren, zal de deurwaarder betekenen en bewarend beslag leggen. Zoiets
kan oplopen tot 500 euro. Grote bedrijven zitten daar minder mee want zij
kunnen dat vonnis fiscaal aftrekken. De deurwaarder bezorgt hen dan een
attest dat er niets te halen was.'

Hoe geraak je niet in de financiële problemen?

'Probeer niet boven uw budget uit te springen. Zijn er problemen, doe dan
een beroep op schuldbemiddeling. Als je een dagvaarding in de bus krijgt om
te verschijnen voor de vrederechter kom dan zelf of stuur een advocaat. Wij
zijn er om de mensen te helpen. We doen wat men ons vraagt, maar ik kan niet
uit eigen beweging voor iemand een afbetalingsplan regelen.'

Jean-Charles Verwaest