Het leven zoals het is: economisch werkloos bij Van Hool

Bij busbouwer Van Hool in Koningshooikt (Lier) heeft de crisis toegeslagen. De productie van bussen is meer dan gehalveerd en er komen geen nieuwe bestellingen binnen. Bij Van Hool werken zo’n 4300 mensen. Voor de ongeveer 3500 arbeiders werd een systeem van tijdelijke werkloosheid ingevoerd. We spraken met 2 van hen.

Ludo: In het begin was het nog plezant. Ineens kreeg je een dag verlof wanneer je wou en de werkdruk nam af. Je kon eindelijk eens op je goed gemoed werken, zonder stress.

Maar de lol was er snel af. Wat moet je thuis zitten doen? In dit seizoen?

Maarten: Ja, voor een vrijgezel moet dat niet gemakkelijk zijn. Alleen thuis en niets om handen. Een vriend van mij is metser. Die heeft nog helemaal niet gewerkt dit jaar. Die wordt zot! Die vindt zijn draai niet meer. Niet op tijd moeten opstaan. Geen resultaat zien van je inspanningen. Niet weten of je de volgende week dan eindelijk wel kan werken. Die gaat dan uit frustratie een pint pakken. Maar in het café valt ook niets te beleven. Je verliest snel de moraal zo.

Het ABVV vatte in een pamflet de problemen van de tijdelijke werkloosheid samen. Er is het inkomensverlies en ook zaken als maaltijdcheques en ploegenpremies vallen weg. Het ABVV vraagt daarom een bijpassing bovenop de vergoedingen van de werkloosheid en het fonds voor bestaanszekerheid.

Ludo: Dat zullen we later nog nodig hebben. Maar we voelen het nu nog niet. De lonen zijn hier zo laag dat er arbeiders zijn die met 2 weken dop in de maand netto meer verdienen dan wanneer ze een hele maand werken. Want van het dopgeld wordt minder afgehouden voor de belastingen.

Het ACV heeft berekend dat we best 230 euro per maand opzijzetten voor wanneer we de afrekening van de belastingen krijgen in 2011. Want in 2010 vul je je belastingsbrief in voor het jaar 2009 en het is dan al 2011 wanneer alles berekend is.

En de lonen zijn wel degelijk laag! Iemand van 52 jaar bijvoorbeeld met ongeveer 1300 euro netto. Vind je dat normaal? En trek daar nu nog eens 230 euro af…!?

Maarten: Toch merken de arbeiders ook direct de gevolgen. Uiteindelijk krijg je dan wel je dopgeld maar de uitbetaling is toch niet volgens de vaste regelmaat zoals je gewoon bent met je loon. Soms moet je wachten op je geld en als je dan de eerste 2 weken van de maand gedopt hebt, heb je ook het voorschot op je loon niet ontvangen.

Voor mensen die maar krap toekomen en van maand tot maand leven is gedurende 2 weken geen inkomen krijgen toch al direct een probleem.

Het ABVV klaagt ook aan dat je zeer laat op de hoogte wordt gesteld wanneer je een week moet gaan doppen.

Maarten: Soms laten ze het pas vrijdagnamiddag weten, nog net even voor het einde van de werkweek! Dat is wreed ambetant. Wanneer je niet weet hoe je je leven de volgende week moet inrichten. Je vraagt bijvoorbeeld een week tevoren verlof voor een donderdag omdat je dan met je moeder naar de kliniek moet. Je wil immers zeker zijn dat je kan rijden. En dan laten ze je doppen die week. Maar die donderdag laten ze wel je verlof staan! Die verlofdag ben je dus kwijt terwijl je anders had moeten doppen.

Nog zoiets. Een collega heeft het volgende voor. Die doet zijn kindje naar een crèche. Hij moet de crèche vooraf betalen. Je gaat ervan uit dat je moet werken. Maar plots hoef je niet te komen. Dan ben je dus thuis, maar de crèche heb je wel betaald en de crèche geeft je geld niet terug. Zo’n crèche kost wel gemakkelijk 20 euro per dag per kind, hé. Geld dat je kwijt bent voor niks.

Er is ook de chaos door de manier waarop het systeem van tijdelijke werkloosheid wordt uitgevoerd. De ene afdeling dopt wel, de andere niet. De ene dopt een week, een andere dan weer 4 weken…?

Ludo: Iedereen zou 2 weken per maand werken en 2 weken doppen. Maar in de ene afdeling is het dan toch weer zus en in de andere dan weer zo. Een ongeregelde boel toch hier en daar.

Maarten: Het is een beetje zoals de productie zelf soms (lacht al). Dan sta je in een bus iets te monteren en dan kruipen er langs alle kanten -voor, achter, boven, onder- arbeiders door die ook iets moeten monteren. En als de grote baas -een vinnig klein bejaard mannetje- dan ook nog eens van zijn tak komt maken, dan is het gelijk een Franse film met Louis Defunès.

Best grappig. Maar al bij al niet leuk. Dat ongeregelde, de onzekerheid en vooral de verschillen die nu tussen de arbeiders gemaakt worden.

Als we samen moeten werken, moeten we ook samen doppen, zeggen er velen. Die willen liever dat heel het fabriek een vaste dag stilligt, bijvoorbeeld elke vrijdag, in plaats van het huidige onoverzichtelijke systeem.

Er heerst ook veel onzekerheid bij de arbeiders over de toekomst?

Ludo. Uiteraard. Er wordt gezegd dat deze toestand van tijdelijke werkloosheid al zeker tot september zou duren en dat er momenteel geen enkele toekomstverwachting is.

Veel arbeiders hebben schrik dat de fabriek kan sluiten.

Grote baas Denis Van Hool is ook al jaren de arbeiders aan het chanteren. Die schreeuwt altijd maar opnieuw van de daken dat hij de fabriek niet voor zijn familie openhoudt, maar dat hij het speciaal voor de arbeiders doet. We worden dan maar verondersteld heel braaf en dankbaar te zijn en niet te veel te vragen, want hij zou even goed de fabriek kunnen sluiten.

Maarten. Bullshit natuurlijk. Als de familie Van Hool de fabriek niet heeft voor haar eigen profijt, waarom steekt ze dan al heel haar leven de opbrengst ervan in eigen zak?

Het werk zullen ze ons wel geven, maar de opbrengst niet, hoor! Zij hebben meer dan 7 vette jaren gehad. Nu de magere jaren komen is het niet aan ons om die uit te zweten. We zijn met 3500 arbeiders. Wel, we zullen met evenveel blijven, zo simpel is’t!