BASF :: Dividenden voor de een, stress voor de ander

BASF ontfutselde de staat in 2009 bijna 60 miljoen euro belastingen via zijn coördinatiecentrum en nog eens 199 miljoen euro via zijn bedrijf in Antwerpen. De Antwerpse directie wil nu dat de 3.400 werknemers nog meer ‘renderen’.

Minder mensen, meer alarminstallaties die je in het oog moet houden, meer druk… en dus meer kans op storingen in de productie. De werknemers van BASF zien het nieuwe optimalisatieplan van de directie niet zitten. (Foto Solidair, Raf Vandecasteele)

De BASF-directie in Antwerpen lanceerde begin dit jaar OPAL21, een plan tot “optimalisatie van de productie in Antwerpen en Ludwigshafen in de 21^ste eeuw”. Afdeling per afdeling worden de techniek, opleiding én organisatie doorgelicht. OPAL21 wil uitdrukkelijk een grote verantwoordelijkheid leggen bij de werknemers.

Vijf jaar terug probeerde de directie met haar zogenaamde Vestigingsconcept de productiekosten met 10 procent te verminderen. Dat plan is er nooit gekomen, onder meer door het protest van de werknemers en hun vakbonden. De directie gooit het nu over een andere boeg – elke afdeling apart, meer steunen op de kennis van de werknemers zelf - maar de bonden en de werknemers vrezen dat OPAL21 in essentie op hetzelfde neerkomt: minder mensen, meer alarminstallaties die je in het oog moet houden, meer druk… en dus meer kans op storingen in de productie. En in een chemiebedrijf kan dat leiden tot gasvorming, ontploffing en ander naars voor de werknemers en de omwonenden.

Geen wonder dat OPAL21 voor heel wat wrevel zorgt, zeker bij de productie-eenheden die al aan de beurt kwamen. Een werknemer van zo’n afdeling vertelt: “De verantwoordelijke van mijn productie-eenheid is nog maar pas in dienst maar hij moet er al een andere eenheid bijnemen. Het gevolg is dat de productie eigenlijk draait op een paar arbeiders die het zich nog aantrekken. Eén operator moet meer dan veertien beeldschermen in de gaten houden. Geen wonder dat er al zoveel productiestoringen zijn. Ik word daar moedeloos van.” Een collega ondervindt de werkdruk op een andere manier: “In onze productie-eenheid zijn er zowat 4.500 alarmpunten die elk drie categorieën hebben: van laag naar hoog. Bij het hoogste alarm moeten we binnen de 10 seconden reageren. Op onze beeldschermen komen er daarnaast nog heel wat indicaties bij die de concentratie van de operator verstoren. Als we dan niet juist reageren op deze kakofonie van alarmen dan schuift de directie de schuld in onze schoenen en rekent ze meteen uit hoeveel de storing aan het bedrijf heeft gekost. Het wanbeheer van alarmen zorgt voor risico's.”

Stank voor dank

BASF gaat er in haar OPAL21-plan van uit dat ze de productie alleen efficiënter en rendabeler kan maken door te steunen op de kennis van de arbeiders, veel meer dan op die van het leidinggevend personeel. Daarom spaart ze kosten nog moeite om de werknemers mee te krijgen en ze te motiveren om zich voortdurend in te zetten voor het bedrijf. Maar de werknemers stellen vast dat zij voor hun extra inspanningen en hun extra stress niets terugkrijgen: niet in hun loonzakje en niet in de erkenning van hun inzet.

De drie vakbonden hebben elk op hun manier al duidelijk gemaakt dat ze geen personeelsafbouw zullen aanvaarden en dat de werkomstandigheden voor hen prioritair zijn. Op spandoeken en T-shirts brandmerken ze OPAL21 als Opruiming Personeel Antwerpen en Ludwigshafen.

Belasting van 0,02%

BASF-Antwerpen maakte in 2009 580 miljoen euro winst en betaalde daarop 126.000 euro belastingen. Dat komt neer op een aanslagvoet van 0,02%. Met dank aan minister van Financiën Reynders die bedrijven een hele Sinterklaascataloog van aftrekmogelijkheden biedt. Nochtans heeft BASF overheidssteun niet bepaald nodig: in acht jaar tijd is de omzet met 26% en de winst met 121% gestegen, ondanks de crisis van 2008. De regering zegt dat ze al die cadeaus aan de bedrijven toekent om de tewerkstelling te redden, maar bij BASF is die in die 8 jaar met 5% gedaald.

En voor 2010 zijn de vooruitzichten voor de aandeelhouders nog rooskleuriger. “BASF verwacht een recordjaar in 2010”, meldt het op zijn website. Voor het derde kwartaal van 2010 rekent het bedrijf op zes keer meer winst dan in hetzelfde kwartaal van 2009. Het dividend voor de aandeelhouders zou nog omhoog gaan.