Umicore en Hobokense wijk Moretusburg kunnen samenleven

De Hobokense wijk Moretusburg kende een lange geschiedenis van vervuiling met zware metalen door het nabijgelegen bedrijf Metallurgie, het huidige Umicore.

Een jarenlange strijd voor een betere leefomgeving met behoud van de werkgelegenheid kende een mooi resultaat in de sanering van de wijk in 2008. Die sanering van om en bij de 80 miljoen euro, gebeurde in Hoboken volgens het principe van de vervuiler betaalt. Umicore betaalde voor zijn historische schuld. Zo moet dat. Sindsdien keken we opgelucht naar de dalende cijfers van lood-in-bloed van de jonge kinderen in de wijk. We dachten dat een zwarte bladzijde in de loodgeschiedenis definitief kon omgedraaid worden.

Na jarenlange dalende cijfers hebben vijftien kindjes uit de wijk plots een verhoogd loodgehalte in hun bloed. Dakwerken aan de loodraffinaderij van Umicore zijn de oorzaak van deze stijging. De ouders van de kinderen met verhoogde waarden werden individueel geinformeerd en begeleid via de Medische Werkgroep en LOGO. Verder geen haan die er naar kraaide. Behalve dan de dokters van Geneeskunde voor het Volk en de PVDA-leden die maar vragen bleven stellen in de districtsraad, deur-aan-deur gingen in de wijk, bodemstalen promoten, en acties voerden op de markt. Toen in januari 2017 de resultaten bekend werden en de waarden van de kinderen niet bleken te dalen vonden we dat het tijd was om iedereen te informeren. Benny en Nancy, de ouders van de peuter met onbegrijpelijk hoge waarden, hadden de moed om dit probleem een gezicht te geven. Samen maakten we een persbericht. Wat ze op de districtsraad van Hoboken eerder zien als het zoveelste gezeur van de PVDA-fractie over lood, kreeg van de nationale media wél de nodige aandacht. De cameraploegen van VRT, VTM en ATV streken neer op het Constant Meunierpleintje. Het gaat dan ook over een ernstig milieuprobleem met gezondheidsrisico’s voor de omwonenden. De nationale berichtgeving was een echte wake-up call. De nood om een info-avond te organiseren drong zich op. Die ging door op maandag 6 februari in het Gildenhuis.

Een 40-tal wijkbewoners maakten hun avond vrij om antwoorden te krijgen op hun vragen. “Hoe zorgen we ervoor dat het niet meer gebeurt? Wat is er nodig opdat iedereen met een gerust hart kan blijven wonen in de wijk”, zegt Joeri in zijn welkomstwoord. Joeri is lid van de PVDA, is vader van een jonge peuter en woont nog niet zo lang in de wijk. Hij ontmoette Benny en bracht hem in contact met de dokters van Geneeskunde voor het Volk.

Swa Engelen, onze fractievoorzitter in de districtsraad, geeft een overzicht van de talloze stappen die we de laatste 4 jaar met de PVDA gezet hebben om de problematiek van vervuiling met zware metalen in de wijk maar ook in de rest van Hoboken onder de aandacht te brengen. Er is niet alleen lood, maar ook arseen en cadmium dat risico’s inhoudt voor onze gezondheid. We vonden allermerende hoeveelheden zware metalen in bodemstalen én ook in kippe-eieren in het hele district. Een vraag naar sensibilisering vanuit het district of de MW werd op de lange baan geschoven. We bleven hameren op de sanering van het speeltuintje naast het Cockerillhof. Op het bouwperceel werden de hoogst mogelijke scores voor bodemverontreiniging vastgesteld. Het werd een ja-neen-misschien-dossier. Na 2 jaar is in het speeltuintje nog steeds geen bodemonderzoek gebeurd. We stelden herhaaldelijk vragen aan het district om ervoor te zorgen dat nieuwe bewoners consequent en correct zouden geinformeerd worden. De folders bleken niet in voorraad. We motiveerden deur-aan-deur de jonge gezinnen in de wijk om zeker deel te nemen aan de 2-jaarlijkse bloedonderzoeken. Daardoor steeg de participatiegraad in het najaar. Meer meten is meer weten.

Benny, de papa van Hannah, nam het woord in naam van de getroffen ouders. Hij kocht met een gerust hart een huisje in de wijk, nadat hij de statistieken had bestudeerd. De gemiddelde loodwaarden bij kinderen schommelden rond de 5 mcg/dl. Niets om je ongerust over te maken. Mooie wijk, toffe buurt. Bij de eerste hoge meting bij Hannah schrok hij zich rot. De waarden waren 7 keer te hoog. Initieel kreeg hij de boodschap dat er meer hygiëne moest komen: meer handjes wassen en meer dweilen met water. Toen na 6 maanden fanatiek wassen en dweilen de waarden niet zakten, moest Umicore toegeven dat er iets niet klopte. Er werd gesproken over een ‘tijdelijk incident’. Er ontsnapte lood van november 2015 tot februari 2016. Een ‘tijdelijk incident’ van 4 maanden dus. Zonder Benny en de PVDA zou dit tijdelijk incident verdwenen zijn in de gemiddelden van de loodwaarden van alle kinderen in de wijk. Gemiddelden maskeren pieken.

Dr. Tim Joye is één van de jonge generatie dokters van Geneeskunde voor het Volk. Na het pensioen van Dr. Jan Baekelandt, die bijna 40 jaar lang deelnam aan de MW, volgde Tim hem daar op. Hij lichtte de medische gevolgen van lood en zware metalen toe en antwoordde op alle medsiche vragen uit de zaal.

Na de pauze kreeg Jan Kegels, milieucoördinator van Umicore het woord om meer duiding te geven over de verhoogde uitstoten. Hij drukte expliciet zijn spijt uit over het incident. Hij onderstreepte dat dit nooit had mogen plaats vinden. De zaal vroeg garanties voor de toekomst en bleef toch wat op haar honger over de reden voor zo’n langdurige blootstelling zonder verwittiging. De bewoners uit Zone I vroegen terecht om een transparantere communicatie.

Na een geanimeerde vragenronde, trekt Dokter Mie Branders al enkele besluiten:

  1. Er is nood aan een verfijning van de onderzoeken van de kinderen: ouders mogen veel beter geinformeerd worden en aangespoord worden om hun kinderen te laten onderzoeken, ook kinderen van gescheiden ouders die misschien niet allebei in de wijk wonen, en kinderen die veel bij hun grootouders in de wijk verblijven maar er niet wonen.
  2. Zowel het bedrijf als de overheid moeten veel alerter zijn voor stijgingen in de resultaten van bloed-, bodem en luchtonderzoeken. Er moet sneller en beter en transparanter gecommuniceerd worden naar de bevolking.
  3. Nieuwkomers in de wijk moeten beter geïnformeerd en begeleid worden. Zij kunnen bij verbouwingen beroep doen op een industriële reiniging van Umicore maar er is bijna niemand die dat weet. Het is aan het district en het bedrijf om die informatie tot bij de betrokkenen te brengen.
  4. Het speeltuintje aan Cockerillhof moet hoogstdringend gesaneerd worden op kosten van de vervuiler.
  5. In de rest van het district moet er meer onderzoek naar historische vervuiling komen, zodat mensen die groenten willen kweken in hun tuin, de juiste informatie krijgen en maatregelen kunnen nemen.

Maar het allerbelangrijkste besluit van de avond is dit: het bedrijf en de wijk kunnen naast mekaar samenleven. De slimste technologie en een pak middelen is daarvoor in handen van het bedrijf. De mooie meetresultaten van de laatste jaren hebben bewezen dat het kan.