N-VA wil Antwerpen als proefproject voor vermarkting daklozenzorg

Interpellatie Peter Mertens, gemeenteraad 30 mei 2016

Ik wil hier eerst graag de ongelooflijk geëngageerde mensen uit de sociale sector bedanken, die hier aanwezig zijn en die ondanks het hondenweer zonet een actie voor het Stadhuis voerden onder het motto ‘sociaal werk is niet te koop’. Ze hebben hun krachten gebundeld in het Sociaal Werk Actienetwerk (SWAN). Zij protesteren tegen de vermarkting van sociale zorg. Wij steunen hun bekommernissen en hun vraag.

Op de gemeenteraad van einde maart kwam ik al tussen over het dossier van de zogenaamde ‘tendering’ en de vermarkting van de sociale zorg. Ik heb toen het voorbeeld gegeven van Inloopcentrum De Vaart, waar de hulpverleners jarenlange expertise hebben opgebouwd en een band hebben opgebouwd met de daklozen. Ze hebben een band opgebouwd met de mensen, en dat kost tijd. Ze hebben daaruit ook geleerd om ook ‘aangepaste hulpverlening’ aan te bieden, zoals budgetbegeleiding, psychosociale zorg, enzovoort. Eind maart heb ik hier mijn ongerustheid geuit over de toekomst van de professionele hulpverleners die nu bij De Vaart werken. Ik heb toen ook gevraagd wat de redenen zijn om dit tenderingsverhaal te starten. Wat zijn de klachten van de hulpverlening? Zijn de hulpverleners bevraagd? Zijn de gebruikers bevraagd? Er is niemand bevraagd, er is geen evaluatie, en toch wordt de sociale zorg op de markt gegooid. 

Daklozenzorg, arbeidszorg, zorgteam intra-famiaal geweld: allemaal op de markt, zonder enig formeel besluit

Op het college van 13 mei stond dan plots ‘bij hoogdringendheid’ een punt op de agenda onder de titel ‘vermarkting van sociale zorg: visie en stappenplan’. Op de zitting van het college zelf werd het punt dan verdaagd. Op vrijdag 20 mei nam het college dan een besluit dat niet langer ‘vermarkting van sociale zorg’ heet, maar wel ‘bevraging van het brede werkveld’. En vijf dagen later, op 25 mei, staat De Vaart al in de uitverkoop op e-tendering. Terwijl nota bene terzelfdertijd een aantal cliënten van De Vaart handtekeningen aan het verzamelen waren voor het behoud van hun centrum zoals het nu is. Die mensen hebben ondertussen meer dan 3.000 handtekeningen opgehaald. 

Onze vrees, die ik einde maart hier naar voor bracht, en die toen van tafel werd geveegd door schepen Duchateau, blijkt nu jammer genoeg bewaarheid te worden. De tenders zijn ondertussen heel concreet geworden. Staan op de markt: De Vaart, arbeidszorg ANA , Housing First, nachtopvang de Biekorf en Victor en zorgteam intra-familiaal geweld. Daar kan dus allemaal op geboden worden. Zonder enige formele beslissing van de gemeenteraad of de OCMW-raad.

Vier problemen bij de tendering van Inloopcentrum de Vaart

De problemen daarvan worden zeer duidelijk in de ‘projectoproep uitbating Inloopcentrum de Vaart’ die op 25 mei op e-tendering verscheen. Eerste probleem: “geen specifieke functievereisten op voor het personeel”. Wat betekent dat? Dat er niets meer in staat over de vereiste diploma’s, dat de professionele hulpverlening niet langer vereist is, en dat het niet langer nodig is om met bijvoorbeeld maatschappelijk assistenten te werken. Ten tweede zou De Vaart ook niet langer ‘aangepaste hulpverlening’ moeten bieden, zo blijkt uit de projectoproep. Vandaag wordt er op maat begeleiding geboden: bijvoorbeeld administratieve hulp, budgetbegeleiding en pyschosociale zorg. Dat zou dus nu niet meer nodig zijn. Ten derde wordt De Vaart nu voor 2,5 jaar getenderd. Dat betekent dat lange-termijn-werk onmogelijk wordt, en dat de continuïteit van professionele hulpverlening in het gedrang komen. En ten vierde: er zijn geen uitsluitingscriteria voor ‘commerciële spelers’. Sodexo mag ook bieden op de daklozenhulp, en zo wordt het commerciële circus compleet.

Met de tendering organiseert men de concurrentie tussen hulpverleningsprojecten, dat waar net samenwerking zo essentieel is in de hulpverlening. Dat betekent bijvoorbeeld dat men geen know-how en expertise meer zal uitwisselen, want dat wordt dan ‘bedrijfsinformatie’ en die kan niet worden vrijgegeven om de concurrentiepositie veilig te stellen. 

Twee visies die tegenover elkaar staan: emancipatorische visie versus repressieve visie

In de offerte staat dat u zal “selecteren op visie”. De vraag is uiteraard: welke visie. In de krant heeft schepen Duchateau ondertussen zijn visie geopenbaard: de ‘War on Dakloosheid’ naar analogie van de ‘War on Drugs’. Er staan dus twee visies tegenover elkaar: een emancipatorische visie enerzijds, een repressieve visie anderzijds. In de ene visie moeten de daklozen uit het straatbeeld verdwijnen, en moet er dus opvang gerealiseerd worden van ’s morgens tot ’s avonds. In de andere visie moeten de daklozen uit de dakloosheid gehaald worden, en dat betekent ook dat ze begeleid worden. In plaats van een verhaal van empowerment, waar men mensen leert opkomen voor zichzelf en voor hun rechten wil dit stadsbestuur de daklozen uit het straatbeeld. Het wordt een plichtenverhaal, een eigen-schuld-dikke-bult verhaal. Dat is de nieuwe logica, ,en de N-VA wil opnieuw Antwerpen als proefproject voor de vermarkting van de zorg.

Mijn vragen zijn eenvoudig:

  1. Zijn er evaluaties van De Vaart, arbeidszorg ANA , Housing First, nachtopvang de Biekorf en Victor, het zorgteam en intra-familiaal geweld, waaruit blijkt dat er in de hulpverlening geen kwaliteit geboden wordt?
  2. Zijn er andere dan ideologische redenen om de sociale zorg te vermarkten?
  3. Wat is de timing van de plannen ter vermarkting van de daklozenzorg, verslaafdenzorg en arbeidszorg? Wanneer zullen de plannen ter goedkeuring voorliggen? Zullen ze op de gemeenteraad voorliggen?
  4. Hoe zal men bij de tendering de inhoudelijke opdracht bepalen? Op welk niveau wordt over deze inhoud beslist?