Iedereen weer wakker rond loodproblematiek in Hoboken

Op maandag 23 februari keurde de voltallige districtsraad van Hoboken een aantal adviezen goed voor een striktere opvolging van de loodproblematiek in de wijk Moretusburg. We vinden er heel wat voorstellen in terug die door de bewoners, Geneeskunde voor het Volk en de PVDA werden beklemtoond.

Zo vroegen de ouders van de kinderen met verhoogde lood-in-bloed-waarden al langer om niet alleen te communiceren over de gemiddelde waarden, maar ook de individuele piekwaarden te belichten. Op vraag van onze PVDA-fractie zal er ook meer aandacht gaan naar het uitnodigen van de kinderen van 1 tot 12 jaar voor de 6-maandelijkse prik. Hoe meer er kan gemeten worden, hoe meer we uit de cijfers kunnen leren. Maar dat vraagt een extra steuntje in de rug voor de ouders om hun kinderen vrijwillig te laten deelnemen aan de onderzoeken. Zowel het district, als de huisartsen en de scholen kunnen daar zeker nog een tandje bijsteken. Eens de cijfers bekend zijn, moeten alle betrokkenen natuurlijk via regelmatige infosessies in de wijk maximaal geïnformeerd worden. Die vergaderingen hadden de laatste tijd hun aantrekkingskracht wat verloren.

Toen we begin februari met de PVDA en Geneeskunde voor het Volk zelf zo’n informatiesessie gaven in de wijk, bleek nochtans dat de nood aan correcte info en voorlichting erg welkom was. Voor heel wat nieuwe jonge gezinnen bleek het de eerste keer te zijn dat zij concreet werden geïnformeerd zowel over de gezondheidsrisico’s als over de ondersteuning die er bestaat bij bv. verbouwingen van de woning. Zo kunnen zij bv. beroep doen op de medewerking van Umicore om hun huizen vooraf stofvrij te maken.

De medische werkgroep

Het districtsbestuur legt een hele sterke verantwoordelijkheid bij de Medische Werkgroep. Misschien even uitleggen waar die werkgroep vandaan komt? Onder druk van acties en politieke strijd tegen de milieuverontreiniging door het toenmalige Metallurgie werd in 1977 een werkgroep opgericht. Die had als taak de nodige gezondheidsonderzoeken te verrichten om de medische gevolgen van de milieuverontreiniging in Hoboken te bestuderen en te interpreteren en om mee te werken aan de noodzakelijke coördinatie met de verschillende overheidsinstanties.

De werkgroep is samengesteld uit mensen uit PIH, LOGO, Umicore, de wijk, het district, GVHV, ... Zij komen 2 keer per jaar samen nadat de cijfers van de lood-in-bloed-waarden bekend zijn. Voor alle duidelijkheid : de deelname is onbezoldigd. Voor Geneeskunde voor het Volk zat toxicologie-specialist Dr. Jan Baekelandt bijna 40 jaar in de werkgroep. Sinds zijn pensioen wordt hij vervangen door de jonge Dr. Tim Joye. De voorzitster van de groep is Dr. Vera Nelen van het PIH.

Er is geen secretariaat of vaste medewerker die de groep ondersteunt. Ze geeft vooral informatie en adviezen. De lokale infofolders over welke hygiënische maatregelen er aanbevolen worden voor kleine kinderen, over veiligheidsmaatregelen bij verbouwingen en wat je wel en niet kan telen in je groentetuintje, worden door de medische werkgroep uitgewerkt. Als het distritsbestuur meer zwaartekracht bij de Medische Werkgroep wil leggen, zullen daar best meer werkingsmiddelen voor gevraagd worden.

Umicore blijft buiten schot

Opvallend in het advies van het district is wel dat Umicore mooi buiten schot blijft. Het is en blijft een moeilijke oefening voor het districtsbestuur. Umicore is gul met geld voor allerhande districtsactiviteiten en het is fijn als in ruil daarvoor de goede naam niet in het gedrang komt. De PVDA hamert al jaren op de alarmerende resultaten van de bodemonderzoeken in de rest van het district, op de tergend trage sanering van het speeltuintje aan Cockerillhof, op de sensibilisering van de bevolking als het erop aan komt om groenten te telen in je tuin, en op de verhoogde loodwaarden in Hobokense kippeneieren. Zelfs in september 2016, toen de hoge waarden van de kinderen in zone I al bekend waren, werd er nog alles aan gedaan om vooral niet naar Umicore te wijzen.

Hoe zijn de waarden aan het viaduct van Vilvoorde? En hoe zou het aan de Ring in Deurne zijn? Zou onze Deurnese PVDA-fractie dat daar eens niet beter navragen? En waarom zouden we de potentiële kopers van huizen in Moretusburg moeten wijzen op de risico’s van de nabijheid van Umicore? Hoe ver ga je daar in mee? Moeten we dan de mensen in Zaventem ook wijzen op het feit dat er een luchthaven in de buurt is?

Een nieuw incident op 9 februari 2017

De ontkenningspolitiek van het districtsbestuur in Hoboken porde ons aan om de kwestie op de agenda van de Gemeenteraad van Antwerpen te zetten. In januari antwoordde Schepen van Leefmilieu Ait Daoud (N-VA) op een vraag over de hoge loodwaarden in Hoboken, dat ze garanties had gekregen van Umicore dat ze er alles zouden aan doen om de loodwaarden zo laag mogelijk te houden. Nog geen 3 weken later verkondigt M. Grynberg, CEO van het hightech bedrijf, dat garanties onmogelijk zijn. Want zo simpel is het niet.

Er kan altijd iets gebeuren. Uitgerekend diezelfde dag, begint de inhoud van de smelter te schuimen. De massa is zo oncontroleerbaar heet en schuimig dat ze overborrelt en aan 1200 graden Celsius door de glaswand van de controlekamer brandt. Gelukkig zijn er geen doden en gewonden. Een grote stofwolk wordt uitgestoten, maar door de hitte stijgt die heel erg hoog op waardoor de wijk er wellicht geen hinder van zal hebben. Maar het incident zegt veel : ze hebben het boeltje daar niet onder controle bij Umicore. En dat is schuldig verzuim. Want ze hebben er alle brains in huis, genoeg knowhow en genoeg middelen om het voorzichtiger te doen.

Antwerpse gemeenteraad wel gealarmeerd

We brengen ook dat incident weer naar de gemeenteraad van Antwerpen, in februari. Ook Groen, N-VA, Sp.a en Open VLD komen tussen. Alle alarmbellen mogen nu wel afgaan, zegt Mevr. Turtelboom. Schepen Van Leefmilieu Ait Daoud benadrukt dat de tegenstrijdige boodschappen van Umicore niet helpen om klaarheid en duidelijkheid te scheppen en onderstreept dat ze geen onderhandelingsmarge aan het bedrijf geeft. Ze herhaalt dat er op Vlaams en Antwerps niveau actieplannen worden gestart en dat ze een bijkomende technische en medische werkgroep opstart om de zaak op te volgen.

Hoe verder?

We gaan ervan uit dat iedereen in staat van paraatheid is nu. In de districtsraad zullen we de uitwerking van de adviezen blijven opvolgen. In de Gemeenteraad zullen we rapportering vragen over de werkgroepen. Umicore beloofde de afzuiginstallatie voor de loodraffinaderij 2 jaar vroeger te plaatsen dan beloofd. Dat is niet alleen goed nieuws voor de wijk, maar zeker ook voor de mensen die erin moeten werken. We kruisen de vingers dat de loodwaarden bij de peuters nu gestaag mogen dalen. Maar vooral, wij blijven waakzaam. Met de PVDA hebben we nog veel werk:

  1. We blijven verder ijveren voor de dringende sanering van het speelpleintje aan Cockerillhof
  2. We gaan de mensen actief uitnodigen om deel te nemen aan de voorjaarscampagne van de stad om bodemstalen te nemen in hun eigen tuin
  3. We gaan de jonge gezinnen in de wijk actief blijven uitnodigen om deel te nemen aan de bloedonderzoeken, want meten is weten
  4. Umicore moet verplicht worden om direct te melden als er stijgende emissies zijn. Bovendien moeten we ons afvragen of de exploitatievergunning wel streng genoeg is en of de milieudiensten geen bevoegdheid moeten krijgen om bij ernstige incidenten de productie stil te leggen.