Behoud het vredegerecht van Borgerhout!

Op maandag 27 maart voerde de PVDA actie aan het vredegerecht van Borgerhout. Minister van Justitie Koen Geens (CD&V) wil één vijfde van de vredegerechten sluiten, waaronder dat van Borgerhout en Ekeren. Voor PVDA zijn deze sluitingen onaanvaardbaar. "Justitie moet net dichter bij de mensen komen. De vrederechter is de laagdrempeligheidsfiguur bij uitstek en daarop bespaart men. Met deze beslissing trekt men de rechtspraak nog verder weg van de straat, naar de ivoren torens", stelt Zohra Othman, PVDA-schepen en advocaat bij Progress Lawyers Network.

Een vijfde minder

Op 18 maart 2015 stelde Minister van Justitie Koen Geens zijn “Justitieplan” voor in de Kamer. In het magazine Solidair schreef de PVDA toen al: “Een van de meest onbegrijpelijke maatregelen is het aanzienlijk verminderen van het aantal vrederechters. Dat zijn bij uitstek de rechters waartoe de gewone burger nog vrij gemakkelijk toegang heeft zowel door de nabijheid als door de dikwijls vlotte procedures en lage kosten.”

Twee jaar later is dit plan in volle uitwerking. Tot voor kort telde België 187 gerechtelijke kantons, goed voor 229 zetels van vredegerechten. Met één pennentrek schrapte Geens een vijfde van deze vredegerechten. De reden hiervoor is kostenbesparing en efficiënter werken.

Verzoening

De vrederechter is bij uitstek de rechter van het dagelijkse leven en alle onevenwichten in de machtsverhoudingen binnen de samenleving komen bij hem/haar aan bod: huurders en verhuurders, consumenten en megabedrijven (elektriciteit, water, telenet, fitnessbedrijven, ...). “Zoals de naam het zelf zegt, probeert deze rechter vrede en verzoening te verkrijgen. Zo beroept een vrederechter zich op menselijke en sociale waarden, naast de zuiver juridische argumenten, om bijvoorbeeld de uitzetting van een bejaarde huurder midden in de winter uit te stellen”, legt Othman uit.

Het publiek dat gebruik maakt van het vredegerecht, bestaat vaak uit mensen die heel kwetsbaar zijn, die bijvoorbeeld in strenge schuldbemiddeling zitten. Het zijn ook heel vaak mensen die zich geen advocaat of een auto kunnen veroorloven. De vrederechters zien deze mensen niet enkel voor juridische problemen, maar ook voor administratieve of sociale kwesties.

“Als alle vredegerechten in één groot gerechtsgebouw bij elkaar gebracht worden, dan gaat er veel terreinkennis en fijngevoeligheid verloren. En dus ook de algemene klantentevredenheid die er vandaag is. Het gaat ook niet op om alleen naar de kosten te kijken, want de opbrengt is niet te schatten; geen enkele rechtbank brengt zo veel verzoeningen tot stand. En iedere verzoening is een zaak minder voor een andere rechtbank. En er zijn duizenden verzoeningen per jaar.”

Voor een groot deel van de bevolking is het vredegerecht de enige toegangspoort die ze mobiel, financieel en intellectueel kunnen en durven binnen te stappen. “Wil men publieke middelen aan kwaliteitsvolle juridische basisdienstverlening geven of niet? Dat is de basisvraag. Of gaan we justitie alleen nog organiseren voor wie het zich toch al moeiteloos kan veroorloven?” vraagt Othman zich af.

Haven van dienstbaarheid

Een vredegerecht is wat een gerechtsgebouw hoort te zijn: geen imponerend monument maar steen geworden menselijkheid. Geen bastion van de macht, maar een haven van dienstbaarheid. Geen plaats waar muren nog hoger opgebouwd worden, maar waar deuren open gaan. “Een klein, maar niet onbelangrijk detail: Advocaten moeten in het vredegerecht geen toga dragen wat er toe bijdraagt dat de sfeer meer is zoals in het gewone leven. Als er schaalvergroting komt, zal de tendens om de vrederechter als incassobureau te zien nog toenemen”, merkt Othman op.

Zoals er een districtskantoor is waar je met problemen terecht kan, is het ook logisch dat je een vredegerecht hebt, als een openbare dienst. De rechterlijke macht moet onafhankelijk zijn, dus het kan niet zijn dat ze zitting houdt in gemeentehuizen, zoals Geens nu voorstelt, om de pil van het sluiten van de vredegerechten te vergulden.

Het ideaal van de vrederechter als ‘natuurlijk beschermer van de sociaal zwakkeren’ dateert uit de Franse revolutie. Met deze sluiting zet de minister zich dus ook af tegen deze traditie. De sluiting van de vredegerechten is symptomatisch. Als ex-advocaat op een groot zakenkantoor kiest hij voor een justitie op maat van de 1%. In dat plaatje past een vrederechter niet, die er is voor de gewone mensen en de sociaal zwakkeren.

Protest

In zowat alle gemeenten komt er protest bij de bevolking tegen de sluiting van de vredegerechten, en er is ook de burgemeester van Schilde, die vraagt de beslissing te herzien. De provincie Antwerpen deelt zwaar in de klappen. In Antwerpen worden de vredegerechten van Geel, Herentals, Arendonk en Hoogstraten gesloten. Het vredegerecht van Berchem ging al dicht, en nu staan ook Borgerhout en Ekeren op de lijst van te sluiten vredegerechten.

In Borgerhout sluit daardoor ook het spreekuur van de CJB, Commissie voor Juridische Bijstand. Mensen kunnen er terecht voor gratis eerstelijnsadvies. In Borgerhout komen er heel veel mensen die anders in de kou blijven staan naar die commissie.

“Het sluiten van het vredegerecht van Borgerhout is een bezuiniging die er geen is. Het gebouw is eigendom van de stad, de huur bedraagt amper 2000 euro per jaar en de maandelijkse kosten liggen niet hoger dan 500 euro. Een kleine prijs voor het behoud van een noodzakelijke ankerfunctie. Meer dan 1000 inwoners van Borgerhout per jaar maken gebruik van de diensten van het vredegerecht.” stelt Othman.

Justitie voor de kapitaalkrachtigen of voor de mensen?

Voor Othman is het is zo klaar als een klontje: “Minister Geens wil justitie als een bedrijf besturen, maar het is een openbare dienst voor de mensen. Voor een bedrijf telt alleen de winst, voor een openbare dienst de dienstverlening aan de burger”.

Deze regering maakt justitie ontoegankelijk en duurder. Mensen kunnen geen advocaat meer betalen met alle gevolgen van dien. Ze komen dan wel tegenover incassobureaus, Telenet, en andere schuldeisers te staan, die zich wel advocaten kunnen permitteren. “Met de sluiting van deze vredegerechten maakt deze regering duidelijk voor wie ze het opneemt. Wij met de PVDA kiezen voor een justitie als openbare dienst, dichtbij de mensen en voor de mensen. Daarom zetten wij vandaag hetpersoneel van het vredegerecht van Borgerhout in de bloemetjes en zullen wij verder onze stem laten horen tegen deze asociale maatregel, die weer maar eens de mensen treft” besluit Othman.

Tags: 
justitie