Al Ikram: hulp aan minderbedeelden in hartje Borgerhout

Al Ikram is stilaan een begrip in Antwerpen. Het districtsbestuur van Borgerhout hield de laatste maanden succesvolle inzamelacties voor vluchtelingen, ten voordele van Al Ikram. Ook De Roma zet haar beste beentje voor.

Op de nieuwjaarsreceptie van de PVDA in 2013 won Al Ikram de Franken Teut. In het kleine lokaal in de Kortrijkstraat 2 vind je de wereldproblemen op de stoep. Vijf vrijwilligers zijn er in de weer. We praten met Nordin Cherkaoui, al bijna 9 jaar de bezieler van de organisatie. Hij vertelt over armoede, tomeloze inzet, de angst in de straten, palliatieve zorg en de voldoening om onbekenden blij te maken.

Een week bij Al Ikram

Elke dag van de week is Al Ikram in de weer. Op zondag is er voedselbedeling voor mannen en op maandag voor vrouwen. Telkens tussen 12 uur en 16 uur, maar rond 8 uur staan er al mensen aan de deur om een volgnummer te bemachtigen.

Mannen en vrouwen apart, ja. Niet alleen omdat een toeloop van 800 mensen op een dag te groot is, maar ook omdat vele alleenstaande vrouwen lijden onder een verleden van partnergeweld. Hun angst zou anders een drempel zijn om hulp te zoeken.

Dinsdag is voorzien voor sociaal dienstbetoon en nieuwe inschrijvingen. Op woensdag zijn er Nederlandse lessen, donderdag is er kledingbedeling en vrijdag is voorzien voor afspraken, administratie en begeleiding. Zaterdag zamelen we in.

Ik steunde in het begin vooral projecten in het buitenland, maar toen dacht ik: “Er zijn ook minderbedeelden in Antwerpen, wie denkt aan hen?”. Onder het motto “Begin eerst met je buren voor je aan de wereld denkt” steunden we minderbedeelden en daklozen in Antwerpen en stilaan ook daarbuiten.

In het begin ging het om gezinnen die al een hele tijd in België woonden maar moeilijkheden hadden met het vinden van werk, met de RVA of met het OCMW.

Het OCMW eist dat mensen Nederlandse les volgen. Maar mensen zonder papieren hebben geen recht op deze lessen. Daarom organiseerden we zelf Nederlandse lessen, zodat die mensen makkelijker hun weg vinden. Voor lesmateriaal hebben we gelukkig een afspraak met Atlas (het Huis van het Nederlands).

Wie komt er over de vloer?

In de 8 jaar dat we bezig zijn, zagen we verschillende andere groepen komen. Gezinnen uit Marokko, Tunesië en Algerije, Afghanen en Palestijnen. Daarna mensen uit Syrië, Irak, Iran, Eritrea en Somalië. De laatste maanden focussen de media sterk op de vluchtelingen, maar voor ons is dit al 4 jaar aan de gang.

Wij wisten dus al dat er veel vluchtelingen kwamen.  Ik deed via Facebook een oproep en een imam heeft toen 50 ladingen hygiënische producten gebracht.

Ik heb daarna een filmpje gepost van drie Syriërs: een christen, een moslim en een vrijzinnige, die elk een woord van dank deden voor de hulp die ze hier kregen.

Voor ons is het hier werkelijk een overrompeling, nu ook veel vluchtelingen voedselpakketten komen halen.

Ook wanneer ze na verloop van tijd een appartement vinden, doen wij huisbezoeken en schieten wij in actie om hen aan meubels te helpen zodat ze niet op de grond moeten eten en slapen.

Achter die 800 mensen die hier komen zit vaak een hele familie, waarvan wij graag de situatie kennen. Veel kinderen hebben trauma's opgelopen. Wij praten hierover en zorgen voor schoolgerei en kleren, zodat er zo weinig mogelijk verschil is tussen hen en andere kinderen. Zo kunnen ze makkelijker vriendschap sluiten.

Wie zich bij Al Ikram wil inschrijven moet een paspoort meebrengen. Dat lijkt streng, maar voor ons is het erg belangrijk te weten met wie we te maken hebben.

Mensen die al jaren wachten op hun regularisatie, wonen met vier of vijf op een kleine kamer, want de huishuren zijn niet te betalen. Wij noteren dat allemaal.

Wij spreken niet over vluchtelingen, maar over minderbedeelden. Wie hier woont, maakt deel uit van de maatschappij. Vluchteling of niet.

Wij helpen 800 gezinnen. Dat zijn 3000 à 4000 mensen. Dat vraagt een grote gemotiveerde ploeg vrijwilligers. Wij kunnen rekenen op een bijna 30 vaste vrijwilligers en een grote groep die af en toe bijspringt. We werken veel samen met scholen. Er zijn tussen de 30 en de 40 stagiairs.

Vrijwilligers en centen doen Al Ikram draaien

Vrijwilligers zijn onmisbaar, maar ook geld is cruciaal. Ons wekelijkse budget van bijna € 500 gaat voor het grootste deel naar voedsel. We zijn al verplicht geweest om crisis-voedselpakketten samen te stellen wegens te weinig giften. Dit betekent dan één pak melk voor een gezin met vier kinderen.  Vroeger zat er olie en suiker bij het wekelijks voedselpakket, maar dat kunnen we nu enkel nog maandelijks gegeven.

We doen wat we kunnen om geld in te zamelen. 's Zomers zetten we standjes op evenementen zoals ManiFiesta. Er is ook onze ééneuroactie, waarbij je één euro kan bijleggen voor een gemeenschappelijke domiciliëring, zodat er weer een pallet melk kan gekocht worden.

Sommige scholen laten hun laatstejaarsleerlingen een GIP afleggen over ons werk. Zij geven dan een presentatie over Al Ikram en houden ook een inzamelactie. In de handelsafdelingen gaat de winst van sommige mini-ondernemingen naar Al Ikram.

De meeste vaste vrijwilligers doen ook vaste donaties en we kunnen jaarlijks aanspraak maken op een verenigingssubsidie van €1200.

We hebben ook geluk dat we met partners samenwerken: Bond zonder Naam, ziekenhuizen, Kind en Gezin, Moeders voor Moeders e.a. sturen families naar ons door. Soms doen ze ook iets voor ons.

Ook De Roma organiseert jaarlijks een benefiet. Ooit hadden we een opbrengst van € 3.000. Toen konden we ook pampers kopen!

De bedeling gebeurt voorlopig nog op straat. We nemen per persoon de kaart en de tas en laden die in. Het is hier te klein om iedereen binnen te laten.

Dankzij het district Borgerhout verhuizen we nu naar een groter pand in de pastorij op het Laar. Daar zullen we ook bureaus hebben waar we mensen de nodige privacy kunnen bieden voor een gesprek.

Met de Stad Antwerpen zelf zat ik ook een paar keer rond de tafel, maar daar blijft het voorlopig bij een schouderklopje.

Een kerstfeest met moslims en een offerfeest met christenen.

Wij zijn moslims, maar bij ons komen veel niet-moslims. Wij koken ook maaltijden voor daklozen. Al Ikram organiseert ook elk jaar een feestelijke kerstmaaltijd in De Roma, los van religie, voor iedereen.

Ook het Offerfeest is bij ons niet enkel voor de moslims, maar voor iedereen. We organiseren dat samen met BOHO 2140, de winkeliersvereniging van de Turnhoutsebaan.

Ook de samenwerking met de kerk is positief. De mensen van het bisdom zijn onlangs nog gekomen en we hebben samen deelgenomen aan een panelgesprek. In dit werk kan je niemand uitsluiten.

Als je iemand iets geeft, moet je altijd denken aan hoe je het presenteert. Wij willen dat onze maaltijden er verzorgd uitzien. Mijn eigen moeder kookt, samen met vier van haar vriendinnen.

Ooit liep het bijna mis. Een steekvlam die we gelukkig op tijd konden doven. Wat wil je, met zeven gasflessen in zo'n kleine ruimte? Sindsdien wordt er enkel in open lucht gekookt.

De zorg van Al Ikram gaat ver

Al Ikram wordt ook opgeroepen voor palliatieve zorg van mensen die maanden in een ziekenhuis liggen, zonder enig bezoek. Vaak heeft de zieke de familie in het buitenland niet gewaarschuwd, omdat hij denkt te genezen, aangezien hij in een Europees ziekenhuis ligt. Ik heb al meegemaakt dat iemand dacht chemo te krijgen, terwijl het morfine was. Het is belangrijk om die mensen de realiteit te doen inzien.

Wij waarschuwen dan de familie en regelen eventueel de zaken met de huisbaas of de bank.

Een van de mooiste verhalen gaat over een Algerijn. Hij herkende mij, maar ik hem niet, omdat hij zo vermagerd was. Hij lag al maanden in het ziekenhuis. De dokters schatten dat hij nog twee weken te leven had. Hij had zijn moeder in Algerije al 18 jaar niet gezien en hij wilde afscheid van haar kunnen nemen. De dokter zei dat hij niet in staat was om dat te doen, maar ik ben toch zijn paspoort in orde gaan brengen bij de ambassade van Algerije. Ik reed naar Zaventem en ontmoette daar toevallig een piloot van de Algerijnse luchtvaartmaatschappij. Die was zo meevoelend dat hij ervoor zorgde dat de zieke kon meevliegen in de vipklasse en daardoor gaf de specialist zijn goedkeuring. Een dag later mocht hij al vertrekken. Ik heb toen een stagiair maatschappelijk werk meegestuurd. Voor die jongen was dat een enorme belevenis. We voerden hen naar Zaventem. We geraakten met moeite door de controle omdat de zieke niet meer leek op zijn pasfoto. De volgende dag belden ze mij dat hij bij zijn moeder was in Algerije. Nog een dag later belde de oude moeder van in de 90 zelf: haar zoon was gestorven in haar armen en zij was blij dat ze hem nog levend had gezien. Dat gesprek met de oude moeder, dat vergeet ik nooit meer.

Op het werk voor Al Ikram staat geen uur. Soms krijg ik telefoons om 2 uur ’s nachts om in Stuivenberg een lichaam op te halen. Wij doen ook rituele wassingen en repatriëringen. Wij gaan op zoek naar eventuele familieleden. Via een oproep op Facebook bijvoorbeeld. Vaak brengen wij zo familieleden terug bij elkaar. Dat vind ik mooi.

Er is niets mooiers dan onbekenden blij te maken

Mijn grootste wens was ooit dat armoede zou verdwijnen. Maar als ik nu zie wat er gebeurt, wens ik een vrije wereld. Die is er niet meer. Wij leven met angst. Angst voor terroristen, maar ook angst voor de politie.

Na de aanslagen in Parijs krijg ik veel vragen. Ik geef dan raad: wees voorzichtig, blijf binnen, ga na school direct naar huis. Zorg ervoor dat je niet in contact komt met de politiediensten. Geloof me, als er nu een combi voorbij rijdt, is kijken al genoeg om ondervraagd of zelfs aangehouden te worden. Door angstige ogen zijn wij allemaal verdachten.

Veel jongeren rond mij klagen dat ze geviseerd worden. Ik heb het zelf trouwens ook meegemaakt. De politie die opeens een wapen richt op een minderjarige, dat zorgt voor angst. Ik zeg die jongens: heb geduld, hopelijk vinden ze snel de daders, dan krijgen we ons normale leven terug.

Je merkt ook de haat tegen de islam én de haat van extremisten tegenover andere moslims. Dat kenden wij niet. De wereldproblemen zijn nu zo dichtbij.

Ik heb Syriërs gehad uit het leger van Assad en Syriërs, waarvan de familie vermoord is door ofwel Assad ofwel IS. De soldaat van Assad en het slachtoffer komen hier samen een voedselpakket halen. Zoiets geeft spanningen. In asielcentra, maar ook voor onze deur. Ik heb hier op de stoep al wereldconflicten opgelost (lacht).

Weet je wat me er toe drijft om dit werk te blijven doen? De laatste woorden van mijn vader: “Draag zorg voor uw moeder, voor uw zussen en voor de mensheid”.  Je moet als mens gelukkig zijn met jezelf en dat kan je door anderen gelukkig te maken. Als ik iemand kan helpen - al is het met het weinige dat ik heb -  en ik zie de lach van hun kinderen, dat maakt me gelukkig. De mensheid heeft mekaar nodig. Elke dag is een nieuwe dag en er is niets mooiers dan onbekenden blij te maken.

http://www.al-ikram.be/

Bankrekening IBAN: BE 35 3630 7497 1037 met vermelding 'armoedebestrijding Al Ikram'