1.1. Voor een stad op mensenmaat

Recht op de stad

1.1 Voor een stad op mensenmaat

“Ik ben hier niet gekomen met een tweedekker. 
Ik ben hier niet gekomen om Antwerp Airport te promoten. 
Ik ben hier niet gekomen om reclame te maken voor de betonboeren achter de BAM of achter U-Place. 
Ik ben niet gekomen om op mijn knieën te gaan voor projectontwikkelaars, immobiliënkantoren en interimbureaus. 

Ik ben hier omdat ik het absurd vind dat nu ook de steden de concurrentie van allen tegen allen aangaan. 
De wedloop om ieder een eigen luchthaven uit te bouwen, in een land dat nauwelijks een erwt groot is, 
de wedloop voor het grootst mogelijke winkelcomplex, 
de wedloop om zo plat mogelijk op de buik te gaan om de hoofdkwartieren van multinationals aan te trekken, 
de wedloop om de taksen op drijfkracht en bedrijfsterreinen zo diep mogelijk te doen zakken, 
de concurrentie van alle steden tegen elkaar.

Ik ben hier omdat ik van mening ben dat de stad geen jackpot is. 
Een stad is meer. 
Ik ben hier omdat ik vind dat Antwerpen Wijnegem Shoppingcenter niet is. 
Antwerpen is meer. 

Waarvoor staat een stad? Vanwaar komt het woord gemeente? 
Van de gemeenschappelijkheid. Van een plek waar mensen samen wonen, leven en werken. 
In het Frans heet dat: ‘une commune’ en niet ‘un supermarché’. 
Het is hoog tijd dat er in dit land een globaal stedelijk beleid komt waarbij elke stad haar eigen troeven kan uitspelen. 
Een coherent beleid met een globale kijk op investeringen en ontwikkeling. 
Een totaalvisie met eenzelfde gemeentebelasting, eenzelfde belasting op drijfkracht en een herfinanciering van de steden.

Ze vragen ons: ‘Zijn jullie dan tegen het herwaarderen van wijken?’ 
Natuurlijk niet. 
Het is goed dat er in de stad wordt geïnvesteerd. 
Het is goed dat wijken worden opgewaardeerd. 
Maar ze ‘vergeten’ de mensen. 

Kijk naar het Zuid, kijk naar het Eilandje. 
Wat gebeurt er? 

Ten eerste hebben ze een heilige schrik om in te grijpen in de privé. 
Ze durven de waanzinnige huurprijzen niet te blokkeren. 
En dus wordt wonen in die buurten voor heel wat mensen onbetaalbaar. 
Zo worden Antwerpenaren uit de stad gedreven. 
De wijk is dan wel opgewaardeerd, maar niet meer voor dezelfde mensen. 
En alle miserie wordt samengedreven in wijken zoals de Luchtbal, 
ver weg uit het zicht van de projectontwikkelaars, 
ver weg uit het zicht van de toeristen. 

Ten tweede bouwen ze de sociale voorzieningen in de wijken af, stap na stap. 
Antwerpen had zes polyvalente en goede stadsziekenhuizen, midden in de buurten, toegankelijk voor de mensen. Die gaan ze op termijn vervangen door drie mastodontprojecten, ver weg en duur. 
Antwerpen had stedelijke scholen in alle wijken, een voorbeeld van volksonderwijs voor heel het land. Maar er is jarenlang niet in geïnvesteerd, de daken lekken en nu moeten ze in allerijl containerklassen en zelfs schoolboten neerzetten. 
Ze sluiten verschillende wijkbibliotheken. Lokale postkantoren verdwijnen, het buurtwerk wordt afgebouwd, kruideniers en krantenwinkels worden weggeconcurreerd door megamarkten en in sommige wijken is er zelfs geen wasserette of bankcontact meer. 
Maar het meest problematische is dat de stad haar eigen sociale sleutels weggeeft. 
Het havenbedrijf werd verzelfstandigd, het stedelijk onderwijs werd verzelfstandigd, de OCMW-ziekenhuizen werden verzelfstandigd, net als de sociale projecten in de woningbouw. 

De stad geeft de sleutels weg aan de privé, aan apolitieke managers 
en voortaan moet het allemaal gaan ‘zoals in een bedrijf’, 
met divisies die winst maken, met studenten die voortaan cliënten heten en patiënten die nu consumenten worden, en vooral… met prijzen die voortaan ‘marktconform’ zijn. 
‘Marktconforme prijzen’, dat wil gewoon zeggen dat de exuberante prijzen van de privé nu overgeplant worden naar de publieke diensten. 
Dat wil zeggen dat een stadsdienst als VESPA kleine appartementen verkoopt voor 300.000 euro; 
dat een rugscan in een stadsziekenhuis nu duurder is dan in de privé; 
dat we steeds verder af zijn van het gratis en kosteloos onderwijs. 
Dat wil zeggen dat iedereen een nummer wordt en dat de grootste numero’s van boven staan. 

Aan de bestuurders van deze stad zeggen wij: 
wij kijken door de chique vierkleurenfolders heen, 
en wij zien wat er aan het gebeuren is met Antwerpen: 
het sociale weefsel van publieke voorzieningen wordt vervangen door het koude weefsel van geld en prestigeprojecten. 
Dát is de asociale stroming, 
en die stroming bedreigt de stad. 

Zij waarderen de stad op, maar hun stad is van beton. 
Het is hoog tijd dat we de mensen opwaarderen. 

Alle Antwerpenaren hebben recht op de stad, 
niet alleen die met een dikke portefeuille, maar allemaal. 
En daarvoor heb je een visie nodig, een totaal andere visie, een publieke visie. 
Wij willen opnieuw integrale wijken. 
Dat zijn wijken waar wonen betaalbaar is; 
met goede scholen in de buurt en waar je niet dertig kilometer moet rijden om je kind naar school te brengen. 
En met wijkgezondheidscentra, naar het voorbeeld van Geneeskunde Voor Het Volk. 
Dat zijn wijken waar er weer postkantoren zijn, bibliotheken, jeugdhuizen, groen en speelgelegenheid.

Dat is perfect mogelijk als we opnieuw een progressief belastingstelsel zouden hebben. 
Ik betaal belastingen, jij betaalt belastingen, wij betalen belastingen en zij betalen steeds minder belastingen. 
Minder belastingen op drijfkracht, minder belastingen op bedrijfsterreinen, minder vennootschapsbelastingen en al helemaal geen vermogensbelasting. 
Dat scheelt de stadskas en de staatskas miljarden euro per jaar. 
Met dat geld kunnen we 50.000 nieuwe sociale woningen bouwen in Antwerpen, van een goede kwaliteit. 
Dan kunnen er opnieuw toegankelijke en polyvalente ziekenhuizen worden uitgebouwd, en dan kan er eindelijk opnieuw geld zijn voor een masterplan om het volksonderwijs in Antwerpen verder uit te bouwen.

Want de grootste leugen van deze tijd, is dat er geen geld is. 
Wat ontbreekt zijn niet de middelen, 
wat ontbreekt is de politieke wil om opnieuw een publieke sociale visie uit te bouwen.  

We moeten het niet onder stoelen of banken steken, 
er zijn twee visies op de stad die lijnrecht tegenover elkaar staan. 
Een commerciële visie, die vertrekt van beton en privé. 
En een publieke visie, die vertrekt van de mensen en van een rechtvaardige fiscaliteit. 
Dát is de echte inzet van de verkiezingen. 
Wat is de beste stadsvisie voor de 21e eeuw, deze eeuw vol turbulenties en crisissen? 

Zij beweren dat de inzet van de verkiezingen er een andere is. 
Zij beweren dat de enige vraag is wie er van voor op de tandem zit: 
de reclameman of de tweedekker. 
Laat u niet misleiden, 
de vraag is niet wie er van voor op de tandem zit, 
de vraag is in welke richting de tandem rijdt. 
In een commerciële richting of in een publieke richting. 
Verkiezingen zijn geen reclamestunt, verkiezingen moeten opnieuw om inhoud draaien.

Men moet mij niet komen vertellen dat de crisis geen gevolgen heeft voor de steden. 
De Wever wil van deze verkiezingen gebruikmaken om agitatie te voeren tegen de Walen. Voorwaar een visionair project. Alsof de Walen Antwerpen zouden bedreigen. 
Wij willen van deze verkiezingen gebruikmaken om te mobiliseren tegen de crisis. Want het zijn niet de Walen en niet de Grieken die onze stad bedreigen. 
Het is de crisis die onze stad bedreigt. 
Niet alleen vanwege die vele verschoppelingen uit Spanje en Portugal die hier aankomen; 
niet alleen omdat de werklozen die door de regeringsmaatregelen onder de armoedegrens worden geduwd, óók in onze stad leven; 
niet alleen omdat de Vlaamse regering de bankencrisis afwentelt op De Lijn, de tickets duurder maakt en de nachtbussen uitbesteedt aan de privé; 
niet alleen omdat minister Vanden Bossche de subsidies voor sociale woningen opnieuw terugdraait; 
niet alleen omdat dit stadsbestuur met heel veel stedelijk geld heeft gegokt in Dexia; 
niet alleen omdat 750 personeelsleden van de stad dat pokerspel van Dexia met hun job hebben moeten bekopen; 
maar vooral omdat dit stadsbestuur een tunnelvisie heeft en – ondanks de crisis – de marktogica in steeds meer domeinen binnenbrengt.  

De markt kan de problemen van de 21e eeuw niet oplossen. 
Niet in het onderwijs, niet in de huisvesting, niet in de gezondheidszorg. 
Wij hebben opnieuw een publieke visie nodig, 
dát is de inzet van deze verkiezingen. 
Op 14 oktober zal de PVDA een verkozene halen in het stadhuis. 
Wij zullen moeten vechten voor elke stem, vanaf nu. 
Antwerpen is veel te belangrijk om haar over te laten aan een commerciële visie. 
Wie een sociaal Antwerpen wil, heeft maar één keuze en dat is de PVDA. 

Maar hoe kunnen één of twee verkozenen van de PVDA het verschil maken? 
Wij kunnen het verschil maken omdat wij op een andere manier aan politiek doen. 
Omdat wij zeggen: er is leven buiten het schoon verdiep, 
meer nog, het échte leven speelt zich af buiten het schoon verdiep. 
En wij willen een contract sluiten met al onze kiezers, en met de bevolking van Antwerpen.6 .
Wij beloven dat wij zes jaar lang de mensen zullen betrekken bij onze voorstellen. 
Wij beloven dat onze agendapunten zullen vertrekken van wat er leeft in de wijken. 
En wij beloven vooral dat wij zullen dúrven de mensen te mobiliseren om zaken te veranderen. 
Ons contract is dat wij de druk van onderuit zullen organiseren. 
En zo de dingen veranderen. 
Kijk naar de Lange Wapper. 
Walk and don’t look back’, zei de burgemeester toen. 
Door de druk van onderaf komt die brug van fijn stof en internationaal transport er niet. 
Dat is onze visie en dat is waarom wij ook met één of twee verkozenen het verschil kunnen maken. 

Tot slot nog dit. Ik heb mensen van andere partijen horen zeggen dat de PVDA vandaag de partij is waar alle ontgoochelden zich bij aansluiten. 
Wel integendeel. 
Bij de PVDA sluiten vandaag mensen aan die nog dúrven te vechten voor een ideaal, 
en die deze idealen nergens anders nog vinden. 
Jullie hebben groot gelijk. 
Wij hebben samen een contract om te gaan voor een stad op mensenmaat.

 Ik dank u.” 

Toespraak van Peter Mertens
lijsttrekker gemeenteraad Antwerpen, op de verkiezingsmeeting in Antwerpen, 2 juni 2012. 

Vervolg:

1.2. De stad wordt overspoeld door de neoliberale vloedgolf

Je kan het hele programma downloaden in PDF formaat: klik hier


Schrijf als eerste een commentaar

Gelieve je mail te bekijken voor een link om je account te activeren.

Klaar om de bevraging voor jouw stad in te vullen?